Stroomnet bijna vol, bouwplannen in de ijskast? ‘Dit vraagt om keuzes’
In Utrecht zit het stroomnet al helemaal vol. En in Den Haag gaat het ook snel die kant op. “Het net raakt op alle niveaus overbelast.”
De lijst met bouwplannen is lang. Duizenden nieuwe woningen, tientallen nieuwe kantoren en bedrijven. Maar vele projecten moeten tot na 2035 in de ijskast door het te kleine stroomnet. Dat blijkt uit de nieuwste inventarisatie van de gemeente, de ‘Herijking Impactanalyse Netcongestie’. Nieuw is dat vanaf 1 juli alle aanvragen voor een elektriciteitsaansluiting langs een meetlat van de landelijke Autoriteit Consument & Markt (ACM) worden gelegd om de prioriteit te bepalen. Simpel gezegd: dan krijg je te horen of de stopcontacten het gaan doen of dat je met je woningbouwproject of een ander bouwplan op de wachtlijst komt. De inventarisatie is gemaakt omdat beide netbeheerders, Tennet en Stedin, alarm hebben geslagen en netcongestie, een tekort aan transportcapaciteit voor de stroom op alle niveaus, hebben aangekondigd. Als er niets wordt gedaan, ontstaat er over twee jaar een ‘netveiligheidsprobleem’. Dat wil zeggen dat er stroomstoringen gaan optreden.
Bellevue
Een van de getroffen projecten is het gigantische Bellevue-project aan de Bezuidenhoutseweg, met 1800 woningen en kantoorruimte in twee 230 meter hoge torens. De omgevingsvergunning moet nog worden aangevraagd. Bellevue is een van de veertien projecten (totaal 7840 woningen) waarvan nu al zeker is dat ze op de wachtlijst komen. “We zijn er ‘volle bak’ mee bezig,” zegt de Rotterdamse architect en ontwikkelaar Nanne de Ru. “Ik denk dat we er uiteindelijk wel uitkomen. We hebben al stroomaansluitingen in de bestaande gebouwen. Daar komt bij dat de nieuwbouw duurzaam en dus energie-efficiënt is. Ik heb er alle vertrouwen in dat het goed komt, want ik krijg een hoop positieve reacties op onze plannen en ambities.” De Ru verwacht na de zomer de omgevingsvergunning te kunnen aanvragen.
Het elektriciteitsnet raakt op alle niveaus overbelast en dat raakt onze stad op veel fronten
Een ander opvallend knelpunt is de renovatie en uitbreiding van het Haags Historisch Museum aan de Korte Vijverberg. Het zeventiende-eeuwse complex zou van het gas af gaan door de inzet van warmtepompen, die veel stroom vergen. Maar musea scoren laag op de ACM-meetlat: geen prioriteit. Hoe nu verder? Directeur Tjeerd Vrij zegt dat er wordt gewerkt in het gebouw, maar dat de energiekwestie nog niet is opgelost. “Er wordt nog overlegd met netbeheerder Stedin. Niet door mij, maar door de gemeente, die eigenaar is van het gebouw. Ik hoop dat er toch nog een gaatje voor ons wordt gevonden. We zijn als staf hard aan het werk met het voorbereiden van de nieuwe inrichting.” Mede door de onzekerheid over de warmtepompen moest de geplande heropening van het museum al worden uitgesteld van voorjaar 2027 naar voorjaar 2028.
Gevecht
Uit de gemeentelijke stukken blijkt dat het een gevecht wordt om de nog beschikbare stroom. De nieuwe landelijke regels raken woningbouw, onderwijs en bedrijven, bevestigt wethouder Arjen Kapteijns (GroenLinks, energietransitie). “Het elektriciteitsnet raakt op alle niveaus overbelast en dat raakt onze stad op veel fronten: van woningbouw tot onderwijs en van bedrijven tot maatschappelijke voorzieningen. Vitale functies als woningbouw, onderwijs, warmteprojecten en openbaar vervoer krijgen voorrang. Maar functies zonder maatschappelijke prioriteit, zoals mkb-bedrijven en laadpalen, komen pas later aan de beurt.”
Ik hoop dat er toch nog een gaatje voor ons wordt gevonden
Een van de maatregelen die Kapteijns nu aankondigt, is dat woningbouwplannen vervroegd worden aangemeld bij Stedin om zo een mooi plekje op de wachtlijst te reserveren. Maar dan moeten wel bewijzen worden overlegd. Een plan moet bijvoorbeeld al een flink eind op weg zijn. De gemeente heeft becijferd dat dat tot 2035 geldt voor 9000 tot 16.000 woningen, aanzienlijk minder dan het sowieso al niet erg realistische streefcijfer van 40.000 nieuwe huizen. In de tweede helft van dit jaar komen Tennet en Stedin met een berekening hoeveel ruimte er nog precies te verdelen is.
Het te kleine stroomnet heeft nog veel meer gevolgen. Vanaf 1 juli kunnen particulieren alleen nog overstappen op elektrisch koken of het plaatsen van een warmtepomp als dit binnen de bestaande stroomaansluiting past. Dat is bijna nooit het geval. Daarnaast kunnen er veel minder nieuwe laadpalen worden geplaatst dan de gewenste 400 per jaar. Al met al loopt de energietransitie dus flinke vertraging op. Kapteijns is zich daarvan bewust. Hij schrijft de gemeenteraad dat het college ‘intensief zoekt naar mogelijkheden om de impact te beperken’. Een rol spelen hierbij ‘slimme oplossingen’, zoals de inzet van batterijen en het medegebruik van het HTM-stroomnet op bepaalde momenten.
Grootschalige uitbreiding
Maar tegelijk is duidelijk dat dit soort zaken nauwelijks soelaas biedt. De enige echte oplossing is een grootschalige uitbreiding van het elektriciteitsnet. Die wordt door de netbeheerders voorbereid, maar zal op zijn vroegst in 2035 klaar zijn. Het is een operatie die delen van de stad compleet overhoop zal halen. Naar schatting moet een derde van alle straten open. Zo komen er 500 nieuwe transformatorhuisjes met daartussen een versterkt net van kabels en leidingen. Kleine troost: er komt weer een prijsvraag voor een ludieke beschildering van de huisjes die op ‘prominente plekken’ komen te staan.
Netverzwaring is zeer complex in een dichtbebouwde stad als Den Haag
Daarnaast zijn er grootschalige ingrepen noodzakelijk. Het hoofdverdeelstation van Tennet in Wateringen moet worden uitgebreid. Aan de Werf op het bedrijventerrein Zichtenburg-Kerketuinen wordt een nieuw hoofdverdeelstation gebouwd. Ook voor het noordelijke deel van de stad is een nieuw hoofdverdeelstation nodig. Mogelijk kan dit worden toegevoegd aan de elektriciteitscentrale aan het De Constant Rebecqueplein. Een onderzoek loopt nog, maar als het niet kan, moet er elders een geheel nieuw station worden gebouwd. En dat is nog niet alles. Er zijn ook nog twee nieuwe ‘verdeelstations middenspanning’ nodig, één in Scheveningen en één in Mariahoeve of Leidschendam-Voorburg.
Kapteijns schrijft dat de hele netverzwaring ‘zeer complex is in een dichtbebouwde stad als Den Haag’ en: ‘Dit vraagt om ruimtelijke keuzes.’ Met andere woorden: er moeten moeilijke besluiten worden genomen, die maatschappelijke weerstand zullen oproepen. De gemeenteraad wijdt binnenkort een werkbespreking aan de problemen met het elektriciteitsnet.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse politieke artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
