Koning noemt Gaza en Oekraïne bij Indisch Monument
Koning Willem-Alexander heeft vrijdag voor het eerst gesproken op de nationale herdenking van 15 augustus 1945. Hij wees ook op het heden.
Herdenken mag niet ‘gratuit’ zijn, zei de koning. “Het is nu aan ons om op te komen voor hen die lijden onder onmenselijke en wanhopige omstandigheden die snijden door onze ziel. Ik denk aan de bevolking van Gaza, aan de Israëlische gijzelaars die daar worden vastgehouden, aan de Oekraïners die getroffen worden door Russische agressie en aan alle anderen die waar ook ter wereld gebukt gaan onder oorlog en geweld.”
Willem-Alexander stond verder stil bij het leed dat de oorlog bij veel mensen heeft teweeggebracht, door geweld, terreur, dwangarbeid, vernedering en honger. En hoe hun verdriet, pijn, trauma’s en angsten en eenzaamheid nog altijd ‘natrillen in de harten van hun kinderen en kleinkinderen’. Hij zei geraakt te zijn door de verhalen over de ‘kille’ ontvangst van de repatrianten uit Nederlands-Indië.
Koning Willem-Alexander en Tom de Graaf, vice-voorzitter van de Raad van State, legden een krans. | Foto: Ilvy Njiokiktjien
Dat de koning een toespraak hield, had te maken met bijzondere karakter van deze herdenking van de Japanse capitulatie, die precies tachtig jaar geleden plaatsvond. Mede daarom was de belangstelling zeer groot. Duizenden belangstellenden, onder wie oud-premier Mark Rutte (incognito), woonden de plechtigheid bij het Indisch Monument bij. De Stichting Herdenking 15 augustus 1945 maakte later bekend dat er op deze dag in Nederland in totaal 77 herdenkingen zijn gehouden, dertien meer dan vorig jaar.
‘Er leven haast geen mensen meer’
Zoals gebruikelijk was er een programma met muziek en ceremonieel. Zoë Tauran en Jordan Roy zongen. Het Orkest Koninklijke Luchtmacht zorgde voor de begeleiding en de ‘last post’. De vaandelwacht werd dit jaar geleverd door de Koninklijke Marine. Indrukwekkend was het optreden van zanger Jamai Loman. Hij droeg het gedicht ‘Er leven haast geen mensen meer’ voor, een milde bewerking van het veel fellere origineel van Wim Kan.
De 100-jarige Femke Groustra met haar dochter en kleindochter. | Foto: Ilvy Njiokiktjien
De Haagse regio was goed vertegenwoordigd bij het leggen van de kransen. Anneke van Voorden-Boelhouwer (94) uit Voorburg, overlevende van het Ambarawa, legde samen met de heer Roy Meelhuysen de krans voor de burgerslachtoffers en de militaire slachtoffers leggen. Voor de ‘driegeneratiekrans’ traden de Haagse Femke Groustra-de Kat (100) en haar dochter Marjolijn en kleindochter Josje. Groustra zat van 1942 tot 1945 in kamp Tjideng in Batavia.
Ook de vlaggen van de RMS en West-Papoea wapperden aan de Waterpartij. | Foto: DHC
In de marge van de herdenking was er nog een klein protest van Zuid-Molukkers en Papoea’s. De Molukkers toonden een spandoek met de tekst: ‘Koning? Waar blijft eerherstel van onze Molukse KNIL militairen’ en de vlag van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS). Mensen met wortels in Nieuw-Guinea toonden de ‘Morgenster’. Dat is de vlag van de Republiek West-Papoea die gezien moet worden als protest tegen de Indonesische overheersing. Die begon in 1963, één jaar nadat Nederland het gebied had overgedragen aan de VN.
