Regeling voor ongedocumenteerden: niet alle Haagse Surinamers hebben uitzicht op papieren
Dankzij een eenmalige regeling konden ongedocumenteerde Surinamers onlangs een Nederlandse verblijfsvergunning aanvragen. Maar sommigen, onder wie Surinamers in Den Haag, vielen buiten de boot.
In Den Haag wonen zo’n 50.000 mensen van Surinaamse herkomst. Het totaal in Nederland bedraagt 365.000. Maar dat er ook Surinamers zonder papieren in Nederland wonen, is vaak niet bekend. Exacte cijfers ontbreken, maar alleen al in Amsterdam schat men het aantal op 750 tot 1000.
De situatie heeft alles te maken met de onafhankelijkheid van Suriname in 1975. Surinamers moesten toen kiezen voor de Nederlandse of de Surinaamse nationaliteit. Surinamers die op 25 november 1975 nog in Suriname woonden, verloren automatisch het Nederlanderschap. Tot 1981 bestonden er ruimere regels voor Surinamers die alsnog voor de Nederlandse nationaliteit wilden kiezen. Zij moesten daarvoor naar Nederland emigreren.
Eenmalige regeling
De situatie van Surinamers die hier zonder papieren leven, kwam recent bij de politiek op de radar. In juni 2024 stemde een Kamermeerderheid in met een tijdelijke regeling: Surinamers geboren vóór 25 november 1975 konden een verblijfsvergunning aanvragen, mits zij de afgelopen tien jaar onafgebroken in Nederland woonden en geen strafblad hebben. Bij het ASKV (Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen) meldden zich het afgelopen halfjaar bijna duizend personen. “Wij verzorgden landelijk de intake,” vertelt projectmedewerker Feline Lucas. “We verzamelden bewijs om aan te tonen dat die persoon de afgelopen tien jaar in Nederland had gewoond. Daarna dienden we de aanvraag in bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND, red.).”
Het komt vooral door de keuze van de ouders dat een groep geen Nederlandse papieren heeft
Uiteindelijk stuurde het ASKV rond de 340 aanmeldingen naar de IND, vertelt Lucas. “Helaas kon niet voor iedereen een aanvraag ingediend worden, omdat niet aan alle voorwaarden kon worden voldaan. Zo zijn er Surinamers die dertig jaar geleden naar Nederland zijn gekomen, maar in de afgelopen tien jaar een langere periode in Suriname waren. Als je vanaf 1 januari 2015 niet hier onafgebroken hebt gewoond, kom je niet in aanmerking voor de regeling.” Het ASKV meldt dat de IND nu zo’n 270 aanvragen positief heeft beoordeeld. “De IND behandelt momenteel nog de laatste aanvragen, dus het eindtotaal is nog niet bekend,” aldus Lucas.
Onafhankelijkheid
Bij Den Haag Wereldhuis, een project van Stek Den Haag, komt ook deze doelgroep binnen. Coördinator Lizebeth Melse ziet dagelijks de kwetsbaarheid van deze mensen. “We spreken hier veel Surinamers zonder papieren; we zien zelfs 70-plussers die hier al dertig jaar ongedocumenteerd op straat leven. Dat zij geen Nederlandse papieren hebben, komt onder andere door de keuze van hun ouders. Velen waren minderjarig toen Suriname onafhankelijk werd en hun ouders kozen voor de Surinaamse nationaliteit. Dat was niet altijd een bewuste keuze, daar zat soms ook onwetendheid bij.”
Sommige kunnen niet aantonen dat ze al tien jaar in Nederland verblijven
Vanwege de ‘Suriname-regeling’ benaderde het Wereldhuis ruim zestig Surinamers in de regio Den Haag. Maar ook in die groep voldeed niet iedereen aan de voorwaarden. “Sommigen zijn jonger dan vijftig jaar of konden niet aantonen dat ze de afgelopen tien jaar onafgebroken in Nederland verbleven,” aldus Melse.
‘Financiële rancune’
Een van de personen die niet in aanmerking kwam voor de regeling, is de 52-jarige Fanny*. Zij kwam in 2019 als Surinaamse diplomaat naar Den Haag, na wereldwijd op ambassades te hebben gewerkt. Zo ook in China, waar haar kinderen werden geboren. “Voor hen wilde ik stabiliteit en wilde ik niet continu verhuizen. In 2019 werd ik na goed overleg geplaatst op de Surinaamse ambassade in Den Haag. Hierdoor waren mijn kinderen ook verzekerd van Nederlandstalig onderwijs.” Haar situatie veranderde na een arbeidsconflict. “Op de ambassade signaleerde ik financiële en politieke rancune. Samen met collega’s kaartte ik dit aan. Dat werd mij niet in dank afgenomen en mijn dienstverband werd beëindigd. Hierdoor verloor ik mijn diplomatieke status.”
Fanny deed erna een aanvraag voor een verblijfsvergunning, maar de IND wees deze af. “Sinds 17 april 2024 zijn diplomaten, voormalig diplomaten en hun gezinsleden vrijgesteld van de zogeheten MVV-plicht (een visum voor niet-EU burgers die langer dan 90 dagen in Nederland willen verblijven, red.). Helaas paste de rechter deze nieuwe regel niet toe tijdens de uitspraak op 25 mei 2024,” vertelt Fanny, die nieuwe juridische stappen overweegt.
Mijn kinderen kennen Suriname nauwelijks
In de tussentijd probeert Fanny werk te vinden, maar tevergeefs. “Ambassades en internationale organisaties in Den Haag willen me graag aannemen, maar geven aan de regels van dit land te willen volgen. Ik moet dus eerst in het bezit zijn van een verblijfsvergunning. En de gemeente wil me alleen helpen als er sprake is van huiselijk geweld, als ik ongeneeslijk ziek ben of als ik instem met terugkeer naar Suriname.” Teruggaan is voor Fanny geen optie. In Suriname voelde ze zich niet veilig. “Tijdens mijn verblijf daar werd drie keer bij mij ingebroken vanwege mijn werk als diplomaat. Dit was een traumatische ervaring voor mijn gezin. Bovendien gaan mijn kinderen hier al ruim zes jaar naar school. Dit is hun thuis en hier voelen wij ons veilig. Zij kennen Suriname nauwelijks.”
Stabiliteit
Intussen stapelen de problemen zich op. Onlangs verloor Fanny haar huurhuis en nu dreigt ze samen met haar kinderen dakloos te raken. “We hebben een tijdelijk onderkomen, maar dat moeten we op 10 augustus verlaten. Ik weet niet wat ik moet doen, ik voel me hopeloos. Hoe ga ik mijn minderjarige kinderen vertellen dat we dakloos zullen zijn?” Er klinkt onbegrip in Fanny’s stem, maar vooral verdriet. “Ik houd me sterk, maar ik ben deze dagen erg emotioneel. Na het verliezen van mijn werk en huurhuis verloor ik door de stress ook mijn haar en gebit. Ik doe alles volgens de regels. Ik ga niet een relatie aan met een onbekende man om op die manier een verblijfsvergunning te krijgen. Mijn integriteit is alles wat ik nog heb.”
Ongedocumenteerden durven vaak geen hulp te vragen
Volgens Fanny kan ze op weinig hulp rekenen. “Het daklozenloket wil pas helpen wanneer ik geen dak meer boven mijn hoofd heb. Eind augustus begint de school van de kinderen. Zij hebben stabiliteit nodig, maar als we dakloos zijn, moet ik ze van plek naar plek slepen. Ik ben al blij met een autogarage of een woning voor een paar maanden. Zolang mijn kinderen maar rust hebben,” besluit Fanny.
Ze blijft hopen op een ‘wonder’ en krijgt in de tussentijd steun van het Wereldhuis. “We zien ongedocumenteerden van het ene naar het andere adres gaan,” constateert coördinator Melse. “Ze hebben geen plek om tot rust te komen. Ze zijn afhankelijk van familie om aan voedsel te komen. Sommigen durven niet naar een huisarts te gaan, want ze weten niet dat ze ook zonder papieren recht hebben op medisch noodzakelijke zorg. Ze schamen zich voor hun situatie en durven geen hulp te vragen. Ze schamen zich om van iemand afhankelijk te zijn.”
*Om privacyredenen is de naam van Fanny gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
