Hart voor Den Haag grote winnaar met 16 zetels
Alle stemmen in de stembureaus zijn geteld. De uitslag wijkt niet of nauwelijks af van die van de eerdere exitpoll. Hart voor Den Haag is dé grote winnaar.
Geen grote verrassingen ten opzichte van de exitpoll van woensdagavond. Hart voor Den Haag is inderdaad de grote winnaar van de verkiezingen. Met deze uitslag komt de partij uit op zestien zetels. Dat zijn er maar liefst zeven meer dan tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen, toen Hart voor Den Haag er negen kreeg. Volgens de exitpoll van Ipsos I&O zou Hart voor Den Haag zelfs zeventien zetels krijgen; door de uitslag van de stembureaus pakt dat dus één zetel lager uit.
D66 is de tweede grote partij met acht zetels. Daarna volgt GroenLinks-PvdA met zeven zetels.
Opvallend is het verlies van de VVD. De partij gaat van zeven naar drie zetels. Lijsttrekker Lotte van Basten Batenburg zei op de uitslagenavond te balen van de uitslag. “Eén rotbeeld.” Desondanks kijkt de VVD positief terug op de campagne. “We hebben duizenden gesprekken gevoerd met Hagenaars. Het gevoel op straat was goed,” aldus de lijsttrekker. Rutger de Ridder (nummer twee op de VVD-lijst) is ook teleurgesteld. “Natuurlijk zijn wij niet blij. Het is duidelijk dat een grote groep kiezers naar De Mos is overgestapt. Toch denk ik dat we een goed verhaal hebben, dus ik ben wel verrast.”
HSP verdwijnt
De Haagse Stadspartij (HSP) en de PVV verdwijnen uit de Haagse gemeenteraad. De HSP zat er sinds 1998 in. In 2014 behaalde de partij haar hoogste score met vijf zetels en leverde vervolgens een wethouder. Bij de verkiezingen in 2022 kelderde de partij van drie naar één zetel.
Wij zagen hoe mensen compleet werden uitgewrongen
De afgelopen maanden werd de HSP geplaagd door interne conflicten. Een dag voor de verkiezingen riepen meerdere voormalige leden van de HSP via sociale media op om geen stem uit te brengen op de partij. ‘Wij zagen hoe mensen compleet werden uitgewrongen en hoe ze daarna stilzwijgend of onder dreiging van de publiekelijke schandpaal en vaak met een burn-out vertrokken. Als fractie werden we continu tegen elkaar uitgespeeld, afhankelijk van de huidige stemming van de partijleiding werd je de hemel in geprezen of binnen het team als ongeschikt verklaard. Scheldpartijen en discriminatie op de werkvloer waren daarbij van de orde van de dag. Kritiek op de werkcultuur werd afgedaan als persoonlijk falen óf compleet genegeerd,’ aldus een bericht dat zij deelden op Instagram.
Lijsttrekker en fractievoorzitter Fatima Faïd zei eerder zich niets van die kritiek aan te trekken. Met haar bestuur wil ze ‘ruimte maken voor de stemmen die zelden worden gehoord in de politiek (in de top tien van de lijst staan acht vrouwen, red.); we breken los van de witte mannelijke norm,’ aldus Faïd, die velen tegen zich in het harnas heeft gejaagd.
Minder partijen
Het CDA en de Partij voor de Dieren leveren beide één zetel in. Zij komen daarmee op twee zetels. Volt zal haar entree maken in de raad met één zetel. Mylène Tabernal (co-lijsttrekker Volt) reageerde enthousiast op de uitslagenavond. “Ik kan niet wachten om Europa naar het stadhuis te brengen. In veel Europese steden spelen dezelfde problemen als hier. Oplossingen uit andere landen kunnen we ook hier naartoe halen,” aldus Tabernal.
Ook Denk blijft in de raad (van twee naar drie zetels), net zoals de SP, ChristenUnie-SGP en Forum voor Democratie (allen één zetel). Met deze uitslag krimpt het aantal partijen in de raad van dertien naar elf.
De nieuwe jongerenpartij Drerrie voor Den Haag haalt met de voorlopige uitslag 1,43 procent van de stemmen. Het gaat om 2912 stemmen in totaal. Het haalt daardoor niet genoeg stemmen voor de kiesdeler (een zetel). De gemeente schrijft: ‘Op basis van de huidige uitslag ligt de zetelverdeling van de 34 volle zetels en de eerste 9 restzetels zeer waarschijnlijk vast. De tiende restzetel is voorlopig toegekend aan D66; de elfde restzetel aan Hart voor Den Haag.’
Drerrie voor Den Haag heeft wel meer stemmen opgehaald dan bijvoorbeeld de Haagse Stadspartij (1760 stemmen) en de PVV (2717 stemmen). De nieuwe partij hoopte minimaal één zetel te halen bij de verkiezingen. Met de slogan ‘Stem op jezelf’ spraken ze zich onder andere uit over gratis openbaar vervoer voor jongeren, duizenden jongerenwoningen en meer ruimte op straat. De vele media-aandacht en ludieke filmpjes op Instagram en TikTok waren uiteindelijk niet voldoende.
Uitdagende formatie
Hart voor Den Haag is als grootste partij aan zet om het voortouw te nemen in de formatie. Het zal voor de partij van De Mos nog een uitdaging worden om een coalitie te smeden. Daarvoor is een meerderheid nodig van minimaal 23 zetels. Dat is ‘over rechts’ alleen mogelijk met de VVD (drie zetels), het CDA (twee zetels), Forum voor Democratie (een zetel) en ChristenUnie-SGP. Door de afkeer van Forum ligt het meer voor de hand dat wordt wordt samengewerkt met minimaal een van de middelgrote twee: D66 (acht zetels) en GroenLinks-PvdA (zeven zetels). Het is echter ook nog mogelijk dat Denk een rechts blok aan een meerderheid helpt.
Wij doen de handreiking naar andere partijen, dat verwacht ik ook van jullie
De vorige coalitie (D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, PvdA, CDA en Denk) komt met deze verkiezingsuitslag uit op een totaal van 22 zetels. Ook daarmee kan geen meerderheid behaald worden. Partijen zullen dus met een frisse blik met elkaar om de tafel moeten.
Na de exitpoll van Ipsos I&O gisteravond, in opdracht van de NOS, speculeerde partijleider Richard de Mos al over de toekomst: “Vandaag is het moment dat we een stuk verdeeldheid en uitsluiting achter ons laten. Met ons is dat zes jaar lang gebeurd. Ik gun dat niemand. Uitsluiten brengt ons niets. Wij gaan dat niet doen. We komen er alleen als we dingen met z’n allen gaan doen. Wij doen de handreiking naar andere partijen, dat verwacht ik ook van jullie,” zei De Mos, doelend op de andere partijen. “We gaan er samen uitkomen.”
Op de uitslagenavond vertelde Mariëlle Vavier (lijsttrekker GroenLinks-PvdA) samenwerking met Hart voor Den Haag niet te willen uitsluiten. Wel ziet de lijsttrekker ‘behoorlijke verschillen’. “Richard is nu aan zet. Zijn verkiezingsprogramma staat bol van dingen die ze willen afschaffen zoals verduurzaming, de energietransitie en asielopvang. Dat zijn onderwerpen die voor ons eigenlijk niet bespreekbaar zijn.”
Richard is nu aan zet. Maar veel punten uit zijn verkiezingsprogramma zijn voor ons eigenlijk niet bespreekbaar
Voor De Mos is het de wens om (weer) wethouder te worden, het liefst ‘iets van acht tot twaalf jaar’, zo zei hij onlangs bij Omroep West. Maar de vraag is of dat wel kan. Voor een wethouderschap is een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) vereist, die voor De Mos in gevaar kan komen vanwege zijn veroordeling wegens het schenden van de geheimhoudingsplicht, in de veelbesproken, langslepende rechtszaak waarin hij verder werd vrijgesproken.
De dienst Justis, een speciale afdeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid, gaat over het verlenen van de VOG. Op de site van Justis kan een check worden gedaan. Als we daarvoor de gegevens van De Mos gebruiken, komt eruit dat de kans op de benodigde VOG ‘laag’ is. Maar Justis houdt zelf een slag om de arm en meldt dat ook naar ‘omstandigheden’ wordt gekeken en dat het daarom mogelijk is dat de VOG wél wordt verleend. De Mos ‘zit er helemaal niet over in,’ liet hij eerder weten aan onze krant.
Hogere opkomst
Het opkomstpercentage in Den Haag is dit jaar 46,4 procent. Het is voor het eerst sinds 2010 dat dat percentage is gestegen. Sinds 2010 daalde dit bij elke verkiezing; van 52,9 procent naar zelfs 43 procent in 2022. Deze verkiezingen voerde de gemeente Den Haag een campagne om de opkomst te verhogen. Dat is in ieder geval gelukt. Toch valt de opkomst relatief laag uit: in vergelijking met de andere jaren was de opkomst het laagst in 2022 (43 procent), gevolgd door 2002 (44,4 procent). Daarna volgen de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar. Burgemeester Van Zanen is blij met de hogere opkomst. Hij hoopt op een ’trend die zich zal voortzetten’.
Landelijk was er een gemiddeld opkomstpercentage van 53,7 procent. Het opkomstpercentage in Den Haag is dus lager dan het landelijke gemiddelde. In Amsterdam ging 46,9 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus. In Utrecht was dit 61 procent. De opkomst in Rotterdam was 40,6 procent.
Vandaag worden vanaf 10:00 de stemmen per kandidaat geteld. Op vrijdag volgt een tweede voorlopige uitslag. Vanaf dat moment zijn de processen-verbaal van de stembureaus te bekijken op uitslagen.denhaag.nl. Op donderdag 26 maart om 10:00 maakt het centraal stembureau de definitieve uitslag bekend.
Op woensdag 1 april wordt de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd.
