Nieuw leven voor oude viskathedraal: gemeente steunt renovatie met 7,3 miljoen
Het is een van de grootste gebouwen van de stad en tegelijk een van de grootste problemen op Scheveningen: de verouderde visafslag. Maar er gloort hoop. Er ligt eindelijk een plan.
Is het mooi, het gebouw? Eigenlijk niet. Is de visafslag bijzonder? Dat wel. Bijzonder genoeg om in 2019 de status van rijksmonument te verwerven als ‘essentieel toonbeeld van de cultuurhistorische ontwikkelingen uit de wederopbouwperiode’. Het in 1964 voltooide gebouw van architect Sjoerd Schamhart is met zijn lengte van vierhonderd meter in elk geval imposant.
De kade van het afslaggebouw oogt vooral leeg, donderdagmiddag. De vis is in de nacht al aangevoerd. Alleen de Kitty Roosmale Nepveu van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij ligt met draaiende motor op haar plek in het hoekje van de haven. Even later vaart ze uit met een groep belangstellenden aan boord. Aan de andere kant van het complex, bij de laadperrons, ruikt het wel naar vis. Wagens van de zeevishandels D. Plugge en Gebr. Kooy worden geladen.
Gehalveerd
Die relatieve rust is een van de problemen van het reusachtige gebouw. De vissector is landelijk gezien gehalveerd de afgelopen twintig jaar. Er is dus geen viskathedraal van honderden meters meer nodig. Sloop is geen optie gezien de status van rijksmonument, maar wat dan wel? Daarover zijn de gemeente en eigenaar United Fish Auctions (UFA) uit Stellendam al jaren aan het touwtrekken. Maar nu is er een doorbraak. De gemeente steunt de renovatie in principe met een bijdrage van bijna 7,3 miljoen euro.
Hoe verzin je het ook: een visafslag die rijksmonument is!
“Scheveningen zonder visafslag kan niet,” legt Johan van Nieuwenhuijzen, directeur van UFA, uit. “Het is met 6000 ton aanvoer de derde afslag van de acht die er zijn in ons land. Nu de Havenvisie (zie kader) er is, hebben we duidelijkheid: de Eerste Haven blijft het domein van de vis. Nu kunnen we verder. Het is niet makkelijk geweest. Hoe verzin je het ook: een visafslag die rijksmonument is! Maar de afgelopen anderhalf jaar hebben we heel constructief met de gemeente overlegd.”
Monumentensubsidie
De precieze ‘ontwikkelovereenkomst’ die de afslag nieuw leven moet inblazen, zit nogal ingewikkeld in elkaar. Om te voorkomen dat UFA een monumentensubsidie van 1,8 miljoen misloopt, stort de gemeente snel ruim 3,6 miljoen. Dan kan in elk geval het 15.000 vierkante meter grote zaagtanddak worden vernieuwd en ontdaan van een massa asbest. Maar dat is slechts deel één. Deel twee bestaat uit de verdere renovatie. Daartoe stort de stad nog eens 3,6 miljoen en staat zij garant voor een lening van 9 miljoen euro die UFA gaat afsluiten. Maar dat is toekomstmuziek.
Prima dat ze de visafslag gaan opknappen, want het ziet er niet uit
Van Nieuwenhuijzen heeft er alle vertrouwen in dat het goed komt. “We zijn al zo goed als begonnen met het dak. Tevens maken we ruimte voor nieuwe bedrijven in de afslag, want die is nu te groot. De tweede fase is een uitdaging. We willen de kade verbreden, want die is nu veel te smal, dat is onpraktisch en onveilig. Dat is wel een operatie. De oude mijnzaal (veilingzaal, red.) blijft intact, maar krijgt een andere functie, mogelijk een culturele. De veiling komt op een andere plek in het gebouw.”
Risico’s
Op dezelfde zonnige donderdag debatteert de gemeenteraad over de voorstellen van B en W. Er is ongemak, vooral bij GroenLinks, SP en Hart voor Den Haag. Oké, men gaat akkoord met de eerste fase, maar behoudt zich het recht voor het vervolgplan af te wijzen. “De risico’s die hier worden genomen, staan eigenlijk in geen verhouding tot het publieke belang van de visafslag,” zegt Maarten De Vuyst (GroenLinks). Wat bevreemding wekt, is dat UFA nu nog eens twee jaar krijgt om een plan op te stellen dat de gemeente vervolgens gaat toetsen. In een besloten deel van de vergadering wordt hierover nog doorgepraat en dient GroenLinks de motie ‘De vis wordt duur geveild’ in. Die motie is geheim, maar plaatst blijkens de titel kanttekeningen bij de forse gemeentelijke deelname. Wethouder Nur Icar (Denk, mkb) zegde toe dat er binnen een halfjaar een onderzoek naar de ‘meerwaarde’ van de visafslag wordt afgerond.
Zeemanshuis
Gegrom klinkt bij het uiteinde van de visafslag, waar het vervallen kantoor en de afgebladderde veilinghal zich bevinden. Aan de overkant van het water vertrekt de 83 meter lange Arca van de Kustwacht uit de voormalige Norfolkhaven. De reddingboot van de KNRM is net weer binnengevaren. Aan deze kant van de afslag zat voorheen het Zeemanshuis. Sinds kort heet dat Caipi Café. Eigenaar Tim Conijn is blij met deze ‘unieke plek’. “Ik zie veel kansen hier, alleen moeten we nog wat meer bekendheid krijgen. Prima dat ze de visafslag gaan opknappen, want het ziet er niet uit. Maar het moet ook weer niet té netjes worden. Dat rauwe heeft ook wel wat.”
Visserij en innovatie
Geen verdere polonaise in de Scheveningse haven, maar ruimte voor visserij en innovatie. Dat is de kern van de vorige week door de gemeente gepresenteerde Havenvisie 2025-2050. Na jaren van nadruk op recreatie, horeca en wonen, moet de koers nu zeewaarts worden verlegd. Er komt meer ruimte voor innoverende bedrijven. “We kiezen er nu expliciet voor om de haven te behouden als werkhaven. De visserij blijft bijvoorbeeld heel belangrijk, die sector hoort echt bij het culturele erfgoed van Scheveningen en is belangrijk voor de Haagse economie,” zegt wethouder Saskia Bruines (D66, economische ontwikkeling). Het is een breuk met het recente verleden. Bruines: “De toekomst van een vitale haven ligt in het versterken van haar unieke economische DNA.” De innovatie zou zich kunnen richten op energie opwekken, voedselproductie en de ontwikkeling van maritieme technologie. Toevallig haalde zeewierkweker North Sea Farmers dit weekeinde zijn eerste oogst binnen.
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
