Column: ‘De wereld staat in brand en ik mag geen vuurtje maken’
De bosbranden richten gigantisch veel natuurschade aan, maar het kleine leed van vakantiegangers hoeven we niet helemaal weg te wuiven, schrijft columnist Christiaan Weijts.
Bij pinbetalingen in Frankrijk verscheen er op veel plekken ineens een lange riedel op het schermpje, gevolgd door een keuze tussen ‘oui’ (groene toets) en ‘non’ (de rode). De eerste paar keer ramde ik instinctief op rood. Geen extra’s, geen flauwekul.
Totdat ik, bij de zelfscankassa van een grote Auchan-supermarkt, de tekst eens probeerde te vertalen. De vraag was of ik het bedrag naar boven wilde afronden, waarna die paar centen automatisch naar de brandweer gingen. ‘Solidarité Incendies’ stond er naast het apparaat. Met een foto van een verzengende bosbrand, gadegeslagen door wat mensen – ze zagen eruit als vakantiegangers – vanachter een hek.
Mijn gedachten gingen uit naar de duinbranden in onze regio. Ik had foto’s gezien van boswachters en medewerkers van Dunea – petjes, cowboyhoeden – die met vuurzwepen (een soort bezems met waaiers eraan) de verwoestende branden in toom probeerden te houden. Beelden met een Caravaggio-achtige dramatiek. Al even onheilspellend waren de verkoolde landschappen de dagen erna.
Dat vakantieleed klein is, betekent niet dat het niet bestaat
Ik dacht ook: straks krijgen we ook bij ons zo’n actie, bij de Albert Heijn en bij de Jumbo. Dan voelt het toch een beetje alsof je je onvermogen afkoopt. Misschien ook wel je schuldgevoel als consument.
Ik snap dus heel goed waarom Extinction Rebellion de A12 weer is gaan bezetten, en dat komende maand opnieuw gaat doen. De acties hebben de bosbranden als aanleiding. De snelwegbezetters richten zich tegen de politiek, maar ook tegen de media. Een woordvoerder verklaart op de website: ‘Ook het feit dat de branden worden voorgesteld als “vervelend vakantieleed” in plaats van ecologische rampen van ongekend formaat, waarbij miljoenen dieren de dood vinden, is problematisch.’
Dat is maar de vraag. Dat vakantieleed klein is, betekent niet dat het niet bestaat. Zelf heb ik alleen te maken met piepklein vakantieleed: ik mag nergens barbecueën en de theatercamping waar ik een paar weken als schrijfdocent werk moest het grote dagelijkse vuur vervangen door potten met waxinelampjes.
Piepklein en toch is er het gemis van samen staren in de vlammen, het kleine vuurtje voor de medewerkers later in de nacht, de geur van hout in je haren.
Elders in Frankrijk moesten mensen hun camping verlaten, dus wat zou ik klagen over kleren die niet naar rook ruiken?
Maar we leven altijd gelijktijdig in het grote verhaal en in het kleine
Die Extinction Rebellion-woordvoerder doet het voorkomen alsof de media moeten kiezen: óf die pietluttige vakantiegangers, óf de grote ecologische ramp. Óf die boswachters met vuurzwepen, óf die Limburgse campinggasten die een paar daagjes moesten verkassen.
Maar we leven altijd gelijktijdig in het grote verhaal en in het kleine. De wereld staat in brand en ik mag geen vuurtje maken.
Je kunt het nog scherper zien. Waarom hebben wij die wereld en waarom genieten wij er zo van? Omdat we erin kunnen kamperen, rond vuurtjes kunnen zitten, er ’s zomers in op vakantie kunnen.
Vermenigvuldig al dat kleine plezier maar eens met het aantal mensen op de aardbol dat daarvan geniet. Pas als we die wereld écht dreigen te verliezen, beseffen we wat die schamele vakantiedagen waard zijn.
Extinction Rebellion snapt het: de optelsom van al ons kleine, neoliberale consumentengedrag ontregelt de boel. Maar andersom werkt het ook zo. De wereld red je niet met één grote, magische handeling. De wereld red je in de marge, met miljoenen kleine gebaren. Morgen sta ik weer bij de Auchan. Blindelings op rood rammen doe ik niet meer. ‘Oui’, ik kies groen. Die paar centen voor de brandweer lossen de klimaatcrisis niet op. Toch doen ze iets. Druppels op de gloeiende platen van onze machteloosheid.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
