Scheurende dijken, tekort aan zoetwater: Delfland en Dunea grijpen in vanwege aanhoudende droogte
De Zuid-Hollandse dijken kunnen bezwijken als de droogte aanhoudt. Het Hoogheemraadschap van Delfland slaat alarm. Ook drinkwaterbedrijf Dunea is waakzaam.
De conditie van de veendijken rond Den Haag wordt met de dag slechter. Door de aanhoudende droogte beginnen ze te scheuren. “Uit een nieuwe ronde dijkinspecties bleek vorige week dat de conditie van de dijken is verslechterd. We blijven de situatie daarom nauwlettend in de gaten houden en blijven onze dijken regelmatig inspecteren en, als dat nodig is, herstellen. Als die door droogte verzwakken, komt de veiligheid van 1,25 miljoen inwoners van ons gebied in het geding,” zegt plaatsvervangend dijkgraaf Nieske Dijkshoorn van het Hoogheemraadschap van Delfland.
Door de dalende waterstand in sloten en vaarten en het steeds hoger oplopende neerslagtekort drogen de dijken uit. Daarom besloot Delfland vorige week dat de (vooral bij Rotterdam gelegen) sluizen dicht blijven. Tevens is het verboden water uit sloten, vaarten en vijvers te halen. Dat veroorzaakt grote problemen in het Westland, waar de watervoorraden van de tuinders drastisch zijn geslonken. In Den Haag betekent dit dat sportvelden en golfbanen niet beregend kunnen worden. Alleen voor de brandweer geldt een uitzondering. De gemeente was al eerder gestopt met het water geven aan kwetsbare bomen.
Tekort aan water
Bij een tekort aan water verdeelt het hoogheemraadschap het beschikbare water volgens de landelijke ‘verdringingsreeks’. Dijken krijgen daarbij als eerste water, dat tegendruk geeft. Daardoor blijven dijken op hun plek en behouden ze hun vorm. Vooral veendijken zijn gevoelig voor uitdroging.
We bekijken of we gezuiverd rioolwater kunnen gebruiken
De inspecteurs van Delfland blijven controleren. Ze letten op scheuren, verzakkingen en een droge bodem, maar ook op andere veranderingen aan de dijk. Dijkshoorn geeft aan dat Delfland nadenkt over maatregelen als de droogte en de zoetwaterschaarste aanhouden. “We bekijken of we gezuiverd rioolwater of brak water kunnen gebruiken als de strategische watervoorraad in onze waterbergingen opraakt. De bergingen, zoals De Wollebrand tussen De Lier en Honselersdijk, zijn gevuld. Het naburige Hoogheemraadschap van Rijnland heeft de Nieuwe Driemanspolder bij Zoetermeer om dezelfde reden onder water gezet. Deze polder is eigenlijk aangewezen als berging bij wateroverlast; nu wordt hij dus voor het tegenovergestelde doel gebruikt.
Ernstig
Vooral de situatie in het gebied van Delfland, waarin Den Haag ligt, is ernstig. Delfland heeft op dit moment het grootste neerslagtekort van Nederland: tot eind vorige week 315 millimeter. Het landelijk gemiddelde is 260. “Tegelijkertijd staat ook de aanvoer van zoetwater onder druk,” zegt Dijkshoorn. “In droge zomers is Delfland voor de aanvoer van zoetwater onder meer afhankelijk van water uit het Brielse Meer en het Amsterdam-Rijnkanaal, dat via andere waterschappen naar onze regio stroomt. Bij Lobith, waar de hoeveelheid Rijnwater die Nederland binnenkomt wordt gemeten, stroomt op dit moment 640 kubieke meter water per seconde ons land binnen. Dat is historisch weinig; rond deze tijd van het jaar is dat normaal 1850 kubieke meter.”
’s Avonds gaat er het minste verloren door verdamping
De aanhoudende warmte zorgt er ook nog eens voor dat veel zoetwater verdampt voordat Delfland het kan gebruiken. Het water dat overblijft is – behalve voor de sloten en vaarten, en dus voor de dijken – ook nodig om ‘zoutindringing’ van de zee en verzilting van landbouwgrond tegen te houden.
Drinkwater
Het verbod op het gebruik van oppervlaktewater zou kunnen leiden tot een verhoogd gebruik van kraanwater. In juni meldde Dunea nog dat er geen watertekort dreigde. Hoe is de situatie nu? “Ongewijzigd,” zegt Nicole van Veldhoven, programmamanager bewust & duurzaam watergebruik bij Dunea. “Wij kunnen momenteel de hoeveelheid produceren en leveren die wordt gevraagd. Wat hierbij helpt, is dat veel mensen nu met vakantie zijn. De vakantiedip is wel minder groot dan vorig jaar. Wij denken dat dit in de eerste plaats te maken heeft met de langdurige droogte. Het kan ook zijn dat er meer mensen thuis zijn gebleven.”
In het rivierengebied zijn maatregelen genomen om de inname van voldoende te zuiveren water voor Den Haag veilig te stellen. Van Veldhoven zegt dat Dunea zich bewust is van het risico dat er nu te veel kraanwater wordt gebruikt. “Tuinders hebben water nodig voor hun teelt en hun regenwaterbassins zijn groot, maar natuurlijk niet oneindig. Tegelijk zijn hun drinkwateraansluitingen doorgaans beperkt in de leveringscapaciteit. Grote hoeveelheden ineens zijn dan niet mogelijk. Ook huishoudens zouden van de sloot naar drinkwater kunnen switchen voor hun tuin. Uiteraard zullen we monitoren hoe de maatregelen van de waterschappen uitpakken.”
Waterdruk
Dunea blijft oproepen tot bewust en duurzaam watergebruik. Het bedrijf kan zich voorstellen dat tuinbezitters toch willen sproeien met drinkwater. Van Veldhoven: “Als ze dat doen, liever een à twee keer per week een flinke hoeveelheid dan elke dag een beetje. ’s Avonds gaat er het minste verloren door verdamping.”
Kan niemand bijspringen, dan is er nog de mogelijkheid om de waterdruk wat te verlagen
Als de nood toch aan de man mocht komen, vraagt Dunea collega-drinkwaterbedrijven bij te springen. Van Veldhoven: “Kan niemand bijspringen, dan is er nog de mogelijkheid om de waterdruk wat te verlagen. De mensen merken dan mogelijk dat het water uit de kraan minder hard doorstroomt.”
Dunea heeft in de duinen last van de droogte en verzilting. De natte duinvalleien beginnen uit te drogen. Dat is onder meer te zien aan het duinmeertje bij de Laan van Poot, waar veel dieren komen om te drinken. Bij de oevers is te zien dat het water steeds lager komt te staan.
De gemeente sluit zich aan bij de oproep van Dunea om zuinig te zijn met water. Op haar website staat: ‘Geef planten en de tuin geen water. Vul geen zwembadjes. Maak gebruik van zwem- en speelwater in de stad. Gebruik op het toilet de kleine spoelknop wanneer dat kan. Laat de kraan niet onnodig lopen. Was uw auto niet thuis.’
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
