Cees Debets, theaterman met een missie, zwaait af: ‘Laten we meer ambassadeur voor onze stad zijn’
Stella Den Haag, Crossing Border, Theater aan het Spui en Het Nationale Theater. Met een rijkgevuld theater-cv gaat Cees Debets met pensioen.
Hij richtte in 1990 samen met regisseur Hans van den Boom jeugdtheatergroep Stella Den Haag op. “Op verzoek van de gemeente Den Haag,” aldus theaterman Cees Debets (Purmerend, 1959). Nu zijn pensioen roept, blikt hij terug op 45 culturele tropenjaren in Den Haag. ‘Zijn’ Stella speelde later van Sint-Petersburg, New York en Montreal tot Londen. “Daar plukt Het Nationale Theater (HNT, red.) nu nóg de vruchten van, want Stella is in 2013 opgegaan in HNT en heet nu HNTjong.”
In Crossing Border vond Debets na Stella een nieuwe uitdaging. “Literatuur en muziek, totaal andere disciplines. Commerciëler, harder. Maar dat vond ik juist geweldig.” Vanaf het allereerste jaar was hij bestuurslid. “De samenwerking met directeur Louis Behre was zo intensief en inspirerend, dat hij me in 2000 vroeg om samen de kar te trekken.” Crossing Border (CB) was toen op zijn hoogtepunt en vertrok naar Amsterdam. “Als enige organisatie ooit hebben wij alle theaters rondom het Leidseplein tegelijkertijd bespeeld.” Naderhand keerde het festival terug naar Den Haag. “CB is en blijft een Haags initiatief, passend bij de internationale ambities. Het was mooi om acht jaar lang literatuur sexy te mogen maken, verbanden te leggen tussen literatuur en songteksten.”
Gastheerschap
Maar hij miste gaandeweg het theater, het publiek, de voorstellingen en het maken, om dicht bij regisseurs en acteurs te staan. In 2009 kwam Theater aan het Spui in beeld. “Al was dat toen op sterven na dood; het zijn de letterlijke woorden van de gemeente Den Haag.” Als regelmatige bezoeker had hij al gemerkt dat er vaak weinig publiek was. “Terwijl het toch hoogtijdagen waren in het Nederlandse theater. Ook het Nationale Toneel, de voorganger van HNT, speelde daar toen niet meer.” Hij kreeg welgeteld één jaar om verbetering te realiseren. “Complex, maar het was een te gekke tijd. Het publiek kwam al heel snel weer. Ik vroeg acteurs na afloop naar de foyer te komen: práát met het publiek. En dat gebeurde, opeens bleven bezoekers. Dat is wat gastheerschap doet.”
Productie en programmering in één hand, dat is de toekomst
Al sinds de oorlog werd geprobeerd om de Koninklijke Schouwburg met de Haagse Comedie – de voorganger van het Nationale Toneel – te laten fuseren. Rond 2013 begon een nieuwe poging. “Ik werd benaderd; fuseren vond ik een goed idee. Het Nationale Toneel had ook al NTjong, had dus alles in huis. Productie en programmering in één hand, dat is de toekomst. Dat geldt voor het maakproces, maar ook voor het publieksbereik: iedere voorstelling kun je laten zien in de meest ideale zaal van de vijf die we voorhanden hebben. Datzelfde publiek kun je meenemen van kleine naar grote zaal of omgekeerd. Plus: je kunt dan samen een stadsprogrammering creëren.”
Vertrouwen
HNT ging officieel van start op 1 januari 2017 onder leiding van de directeuren van de fusiepartners. “Dat hadden we zo bedacht als teken van vertrouwen naar ieders eigen organisatie en achterban,” legt Debets uit. Wel moesten ze de bedrijfsculturen zien samen te voegen. “Zeker in het jaar vóór de fusie was het zwaar om elkaars vertrouwen te winnen.” Na anderhalf jaar werd Debets benoemd tot directeur theater, met Lidy klein Gunnewiek als zakelijk directeur. “De anderen van het kwartet waren toen, om hun eigen redenen, al vertrokken.” Eric de Vroedt en Noël Fischer waren de artistiek leiders.
Je verschuilen achter het eigen gelijk helpt de samenleving niet verder
“Zoiets als dit heeft niemand in Nederland: vijf theaterzalen op drie locaties, en twéé gezelschappen – een voor volwassenen en een voor jongeren. Die werken allemaal nauw samen, maken elkaar beter. Ook de schaal waarop het HNTjong voorstellingen maakt, is ongekend, mede doordat acteurs uit het ensemble af en toe meespelen in jeugdtheatervoorstellingen. Dat is uniek.”
Het reizende HNT is nationaal van belang en heeft zich diep geworteld in Den Haag. “Ik merk dat de stad nauwer betrokken raakt en vice versa. Bij onze programmalijn van vieren en herdenken bijvoorbeeld – van 4 mei en Ketikoti tot de Nationale Herdenking op 15 augustus. Trots ben ik op HNT Onbeperkt, ons inclusieproject, onder meer met de introductie van onze revolutionaire live-vertaalbril. En we zijn op heel veel scholen te vinden. Het gaat heel goed met HNT. Hoge bezoekcijfers en in de breedte volop ontwikkeling. Zo is hier ook cabaret en muziek.”
Verdeeldheid
Theater en het gezamenlijk ‘beoefenen’ van kunst en cultuur, zegt Debets, is essentieel in de strijd tegen verdeeldheid in de samenleving. “Je verschuilen achter het eigen gelijk helpt de samenleving niet verder. Die energie wil ik de stad in blijven sturen.” Het aankomende theaterseizoen omschrijft hij als ‘ongelooflijk actueel’. “Een prachtcombinatie van klassiek en nieuw werk. Ongekend om jonge schrijvers schrijfopdrachten te geven voor de grote zaal, maar ook wereldrepertoire te blijven revitaliseren. Tsjechov, Shakespeare en ‘Mephisto’ worden gespeeld. Ondertussen schrijft artistiek directeur Eric de Vroedt een nieuw stuk over big pharma. En wat HNTjong maakt, vind ik te gek.”
In Den Haag gebeurt veel, dat moeten we omarmen
Sinds bijna twee jaar is Iris van den Akker directeur zakelijk. Zij vormt samen met de onlangs benoemde directeur theater John de Weerd het nieuwe bestuur van HNT. De Weerd komt deels uit eigen stal, maar is opgegroeid in de beeldende kunst. “Een andere bril, dat geeft richting aan het fluïde van de kunst,” zegt Debets, die vele bijzondere momenten uit zijn lange loopbaan koestert. “Dat je na een repetitieproces ook de première hebt mogen beleven, bijvoorbeeld. Een bezoeker die na afloop laat merken diep geraakt te zijn. Dat is de kracht die van theater kan uitgaan.”
Ambassadeur
Maar er is veel ook níét gelukt, stelt hij. “Voorstellingen die tegenvielen of die onvoldoende erkenning vonden. En het is mij een doorn in het oog dat Theater aan het Spui al langer voor een deel leegstaat.” De afgelopen jaren heeft hij zich juist ingezet om het culturele hart aan het Spuiplein – Amare, Filmhuis, Openbare Bibliotheek, Atrium van het Stadhuis en binnenkort West erbij – te verlevendigen.
“HNTjong heeft vorig seizoen vrijwel alle theaterprijzen in de wacht gesleept, maar in de media heb ik daarvan niets teruggezien. Den Haag heeft zoveel goeds, het Rewire Festival bijvoorbeeld, Nederlands Dans Theater, het nieuwe Inter-City. We moeten dat vaker hardop zeggen. Laten we meer ambassadeur voor onszelf zijn. Den Haag is een stad waar veel gebeurt. Dat moeten we omarmen. Ik woon in Den Haag, hou van toneel, ben een potentiële veelvraat. Alleen niet meer voor mijn werk. Ik ben nieuwsgierig naar de toekomst, hoopvol en gretig. Vol verwachting klopt mijn hart.”
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
