Sociale en circulaire bedrijven failliet: iedereen wil het, maar het mag niets kosten
Eerst kringloopketen Schroeder, nu textielverwerker i-did. Beide recyclingbedrijven met sociale werkplaatsen gingen onlangs failliet. Is duurzaam te duur?
De fabriek aan de Televisiestraat is verlaten. De machines zijn uitgeschakeld; eerder geproduceerde rollen vilt en stapels nog te recyclen bedrijfskleding liggen extra stof te vergaren. Gedragen uniformen zouden een tweede leven krijgen als akoestische panelen, laptophoezen, toilettassen of sleutelhangers. Een vilten kunstwerk voor bouwbedrijf BAM wordt nog snel afgemaakt in het atelier een verdieping hoger, maar de duurzame relatiegeschenken voor Defensie, Albert Heijn en KLM zullen hier niet meer worden genaaid.
Nood
Het faillissement van de sociale onderneming i-did heeft vooral grote gevolgen voor de 46 medewerkers, waarvan er 31 in een begeleid werktraject zitten. “Ik begon achter de naaimachine,” vertelt een 29-jarige alleenstaande moeder die jarenlang in de bijstand zat. “Maar inmiddels deed ik de webshop, omdat ik hier heb ontdekt dat ik het leuk vind om met computers te werken.” Het bedrijf en de gemeente helpen haar en de andere deelnemers nu via een noodfonds voor boodschappen en huur, en met het zoeken naar een nieuwe werkplek.
We kregen mensen weer werkend, letterlijk en figuurlijk
Een woordvoerder laat namens het college van B en W weten dat ‘het faillissement ontzettend jammer is, omdat i-did Haagse inwoners werk en ontwikkelkansen bood en een bijdrage leverde aan de circulaire economie’. Hetzelfde geldt voor kringloopketen Schroeder, die vorige maand over de kop ging. Acht winkels sloten hun deuren, zo’n 300 medewerkers verloren hun baan of dagbesteding. Een verband ziet het stadsbestuur niet: “Het zijn beiden private partijen en zij zijn dus zelf verantwoordelijk voor hun financiën. Dat er in Den Haag in korte tijd twee partijen die een belangrijke maatschappelijke rol vervullen failliet gaan, is dan ook een ongelukkig toeval,” aldus een gemeentewoordvoerder.
Kwetsbaar
Zowel Schroeder als i-did noemen hogere vaste lasten en de nasleep van de coronacrisis als directe oorzaak van de financiële problemen. De Haagse bedrijven die recycling en sociale werkplaatsen combineerden, bleken uiterst kwetsbaar. Maar dat waren ze al langer. In 2013 ontsloeg de kringloopketen de helft van het personeel om het hoofd boven water te houden. De textielverwerker besloot in 2019 zelf vilt te gaan produceren, omdat het bedrijf elders niet terechtkon met kleine orders. “Als we wilden overleven, dan moesten we innoveren,” zegt eigenaar Michiel Dekkers. Maar toen kwam Covid.
Iedereen staat ervoor te klappen, maar koopt tegelijkertijd goedkope troep uit China
“Opeens lag alles helemaal stil. We hebben nog 150.000 herbruikbare mondkapjes gemaakt, maar daar bleef het bij. We wilden ons personeel niet ontslaan, maar het aantal deelnemers nam wel af. Onze slagkracht was weg; we maakten schulden omdat we met een nog niet werkende fabriek zaten.”
Bij Schroeder bleef het aantal gesubsidieerde dagbestedingen afnemen, laat oud-directeur Pauline van Schie weten. “Daardoor hadden we in totaal te weinig inkomsten om de gestegen kosten te dekken en de schulden af te betalen.” Met i-did ging het inmiddels beter. “In 2024 hadden we de boel weer onder controle,” vertelt Dekkers. “Nieuwe opdrachten stonden klaar, bijvoorbeeld van de Efteling. En we waren bezig met een prachtig project om akoestische panelen en gordijnen te ontwikkelen voor de opvang van vluchtelingen. Er werkten hier ook nieuwkomers. Zij willen maar één ding: onderdeel zijn van de maatschappij. De cirkel was bijna rond.”
Klappen
Het bedrijf dacht uit de problemen te zijn. “Een ruime meerderheid van de crediteuren had ingestemd met een saneringsvoorstel,” aldus Dekkers. Maar de Belastingdienst deed dat uiteindelijk niet, waarop het faillissement volgde. Zonde, vindt hij. “We kregen mensen weer werkend, letterlijk en figuurlijk. Daarmee bespaarden we de samenleving aantoonbaar miljoenen,” stelt Dekkers. “We werden gezien als koploper op sociaal vlak en op circulair gebied. Iedereen staat ervoor te klappen, maar tegelijkertijd word je langs de meetlat gelegd van de lineaire economie en koopt iedereen goedkope troep uit China.”
Net als de STO-group die kringloopketen Schroeder heeft overgenomen, gelooft Dekkers nog steeds dat circulaire en sociale bedrijven de toekomst zijn. “Maar dan moeten instanties als de Belastingdienst, bedrijven en consumenten het wel met een andere bril gaan bekijken.” Onderzocht wordt of i-did een doorstart kan maken.
