Parnassia beter toegerust op extreem verwarde mensen: ‘Mensen zijn zieker’
Parnassia ziet steeds ernstiger verwarde mensen. Om hen beter te kunnen helpen, heeft de psychiatrische instelling de crisisopvang verbouwd. Deze is vorige week heropend.
Iedereen ziet op straat wel eens iemand tegen zichzelf praten, of schreeuwen tegen de onzichtbare ander. Verwarde mensen. Ze roepen medeleven op, maar ook angst. Want soms halen ze het nieuws. Bijvoorbeeld de man die op 5 mei 2018 drie omstanders neerstak vlak bij de Haagse Hogeschool aan het Johanna Westerdijkplein. Hij verkeerde in een paranoïde psychose. Zijn slachtoffers overleefden de aanval; hij kreeg tbs met dwangverpleging.
Een jaar later, op 4 mei 2019, stak een psychotische man een vrouw dood in de Scheveningse Bosjes. En op 8 mei van dit jaar liep een student al zwaaiend met een samoeraizwaard de Haagse Hogeschool binnen. De politie wist hem aan te houden voordat hij slachtoffers kon maken. Vastgesteld werd dat de man die dag in een psychose verkeerde. Een getuige verklaarde later dat de student verward overkwam, instabiel liep en niet goed aanspreekbaar was.
Kwetsbare mensen
Het zijn gebeurtenissen met een enorme impact. Maar dit zijn uitzonderingen, benadrukt de psychiatrische instelling Parnassia. “Doordat de media en politiek veel aandacht besteden aan dit soort incidenten, ontstaat ten onrechte het beeld dat alle verwarde mensen een groot gevaar vormen voor de samenleving,” stelt Lenny Ploeg van de Spoedeisende Hulp Psychiatrie, voorheen de Opvang Verwarde Personen. “Het zijn meestal kwetsbare mensen die de grip op hun leven dreigen te verliezen. Dat kan samenhangen met dementie, verslaving, schulden, dakloosheid of andere ingrijpende gebeurtenissen. Zij vormen vaak eerder een gevaar voor zichzelf dan voor anderen.”
We denken geregeld: wat is hier veel aan de hand
In de eerste zes maanden van dit jaar kreeg de politie in Den Haag 3638 meldingen van overlast door mensen met verward gedrag. Maar de meesten van hen komen niet terecht in de crisisopvang, aldus Ploeg: “Slechts een klein deel heeft een psychische stoornis en wordt daarvoor nog niet behandeld.” Het aantal gedwongen opnames is al jaren stabiel, maar de patiënten zijn er steeds slechter aan toe, vertelt de zorgmanager. “We denken geregeld: wat is hier veel aan de hand. Mensen zijn zieker.”
Rondleiding
In het verleden werden ernstig verwarde mensen opgevangen bij het hoofdkantoor van de politie aan de Burgemeester Patijnlaan. Dat gebeurde in zogenoemde ‘zorgcellen’, zonder daglicht en sanitair. Nu vindt de beoordeling plaats in hetzelfde gebouw op het Parnassia-terrein aan de Oude Haagweg, beter bekend als landgoed Rosenburg, waar ook opname en behandeling mogelijk zijn. “Dan hoeven cliënten niet nog eens met de ambulance te worden vervoerd, wat het ook voor hen minder belastend maakt,” vertelt zorgmanager Ploeg tijdens een rondleiding door de verbouwde crisisopvang.
Ambulancemedewerkers zijn sinds een halfjaar door Parnassia opgeleid in het omgaan met verward gedrag. En op alle politiebureaus werkt een sociaal- psychiatrisch verpleegkundige die met agenten mee de wijk in gaat bij een vermoeden van psychiatrische problemen. “Door betere samenwerking lukt het vaak om de situatie sneller te de-escaleren. Liever helpen we mensen thuis, maar als dat niet kan, dan komen ze hier.”
Mensen mogen hier vrij rondlopen
Er zijn vier kamers waarin hulpverleners verwarde mensen kunnen observeren, om hun situatie te beoordelen en te bepalen welke zorg en ondersteuning ze nodig hebben. Ze zijn sober ingericht. De stoelen hebben een natuurlijke ‘linnen-look’ en de muren zijn groen. “Dat is een rustgevende kleur,” aldus Ploeg. In een van de ruimtes ruikt het nog naar verf. “Deze muur moest worden overschilderd, omdat iemand het behang eraf had gepeuterd. Dat kan gebeuren.” De meeste kamers zitten niet op slot. “Mensen mogen hier vrij rondlopen. En er is een ruimte om familie te ontvangen.” Daar staat een tv met spelletjescomputer en er liggen een bijbel, een koran en een Donald Duck naast elkaar.
Deur verderop
In totaal beoordeelt Parnassia jaarlijks zo’n 3200 verwarde mensen. In 2000 gevallen rukken hulpverleners daarvoor uit; 1200 keer per jaar worden de cliënten naar hen toe gebracht. Als ze in een psychiatrische crisis blijken te verkeren, worden ze een deur verderop tijdelijk opgenomen. Dat gebeurt in ongeveer de helft van de gevallen: zo’n 600 per jaar. “De beslissing daartoe wordt heel zorgvuldig genomen,” vertelt de zorgmanager, “op advies van een psychiater, met instemming van de burgemeester en na toetsing door de rechter.”
Wij brengen rust, maar herstellen doe je thuis
In het aangrenzende Klinisch Centrum Acute Psychiatrie zijn de voormalige isoleercellen uitgebreid en gemoderniseerd. De deuren zijn nog steeds van gewapend beton en er zijn er twee, zodat er zo nodig vier collega’s tegelijkertijd naar binnen kunnen. Maar naast een matras op de grond zijn er nu ook een digitale klok, een beeldscherm, een zitje en een douche. “Dit is een humanere omgeving voor het verplegen van mensen in een acute psychiatrische crisis,” volgens manager Wouter van Maanen. “Het werkt ook beter,” weet hij uit ervaring. “Als je een muziekje of een natuurfilm kunt aanzetten en een interactief computerspelletje kunt spelen, zul je minder snel gaan ijsberen en op de deur gaan slaan. Cliënten kunnen dan sneller meer vrijheden krijgen en doorstromen naar andere afdelingen.”
Agressie en angst
In totaal heeft de crisisopvang 54 bedden. “Die zijn altijd gevuld,” vertelt Van Maanen. “Het streven is dat mensen hier maximaal drie weken blijven.” Er wordt steeds meer ingezet op behandeling aan huis, ook wel ambulante zorg genoemd. “We willen mensen niet te lang uit hun eigen situatie halen. Het gaat hier om kortdurende crisisopname, zo kort en effectief mogelijk. Wij brengen rust, maar herstellen doe je thuis. Zo nodig met hulp van een intensief behandelteam.”
Bijkomend effect is dat de omgeving meer meekrijgt van verward gedrag, terwijl daar minder begrip voor is. “De samenleving verhardt; er is steeds meer agressie. Kwetsbare mensen hebben het moeilijker. Dat zien we hier terug,” concludeert Ploeg. “De problematiek zelf is ook veranderd: er zijn meer vluchtelingen met trauma’s en arbeidsmigranten met taalachterstanden. Mensen zoeken minder snel hulp of weten deze minder goed te vinden. En omstanders zijn eerder bang dan vroeger. Nu wordt vaak meteen de politie gebeld als iemand zich verward gedraagt, terwijl je in het verleden misschien even naast diegene zou zijn gaan zitten om te vragen of je iets kunt doen.”
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
