Column: De gekleurde fietspas is het einde van ons laatste vrije vervoersmiddel
De gemeente is een nieuwe pilot met gekleurde fietspassen en een beloningsysteem gestart. Daarmee wordt ‘het laatste vrijzinnig-frivole randje van de fiets definitief beteugeld’, schrijft columnist Christiaan Weijts.
Laat ik het maar toegeven: ik maak me er ook schuldig aan. Ook ik zet mijn fiets liever eventjes snel ergens tegen zo’n stalen nietje – die bij de McDonald’s op het Buitenhof is mijn favoriete – terwijl er pal daarnaast een gratis bewaakte stalling is.
Door dit soort wangedrag wapperen daar nu kleurige banieren. Het zijn de Wisselweken in de stallingen van Biesieklette. Wie z’n fiets komt stallen, ruilt zijn blauwe Bikey in voor een nieuw pasje, waarvan de kleur correspondeert met zijn type fiets. Blauw voor bakfietsen, geel voor fatbikes, oranje voor kratjes… Ik weet zeker dat degene die dit bedacht heeft in een vrolijke bui was. Een gele kaart voor fatbikers. En die stoere motorduivels krijgen een heerlijk prinsessenroze kaartje.
Zo krijgen ze bij de stallingen een beter beeld: zijn er meer kratplekken nodig? Meer maatwerk moet mensen als ik verleiden tot goed gedrag. Ik snap het allemaal, maar ik ben benieuwd of het ook gaat werken. Mijn nonchalante stalgedrag heeft zowel iets praktisch als iets – hoe moet je dat noemen? – levenskunstigs.
Wat de gemeente van plan is met die pas, druist helemaal in tegen de libertijnse aard van het rijwiel
In de binnenstad heb ik altijd het gevoel er maar eventjes te zijn. Als je een halfje volkoren bij de bakker haalt, ga je ook niet eerst op zoek naar een fietsenstalling. Dat is de praktische kant. Ik voel me altijd onderweg naar een halfje volkoren.
Het andere is subtieler en zit dieper. Ik bedoel: de fiets is in Nederland altijd een licht anarchistisch vervoersmiddel geweest. Geen kentekenplaatjes, geen registratie, geen helmplicht. Het is vrijheid, het is lichtvoetigheid, het is ‘Turks fruit’.
Die vijf kleurencategorieën staan daar exact haaks op. Later komen er nog gekleurde lijnen die je dwingen je fiets in het hokje te zetten waar hij/zij/hen zich mee identificeert. En daarmee zijn we er nog niet. Wat de gemeente later allemaal van plan is met die pas, druist helemaal in tegen de libertijnse aard van het rijwiel.
‘In een pilotjaar test de gemeente verschillende toepassingen van de fietspas. Zo wordt onderzocht of positieve gedrag (sic) van de stallingsbezoekers kan worden gestimuleerd via een beloningssysteem in samenwerking met Haagse ondernemers en sportclubs.’
Mijn hemel. Wat begint als een handig kleurtjessysteem – hoeveel bakfietsen hebben we eigenlijk? – ontwikkelt zich plots tot een instrument om gedrag mee te sturen. En wat is dat, ‘positieve gedrag’ (ja, zo staat het er echt)? Op de juiste plek parkeren? Een helm dragen? De beheerder groeten?
De fiets is een van die weinige objecten uit ons dagelijks leven die offline zijn
Daar krijg je dus punten voor, waarmee je korting krijgt bij het sporten of ergens een gratis kopje gemberthee haalt.
‘Daarnaast verkent de gemeente de mogelijkheid om anoniem te communiceren met de Fietspasgebruikers.’ De eerste voorzichtige conclusie van die verkenning kan ik alvast meegeven: in de praktijk blijkt het verdraaid lastig om berichten te versturen naar een plastic pasje.
Dat ding zal dus gekoppeld moeten worden aan een e-mailadres, een telefoon en – ja, ik vrees dat dit uiteindelijk het tragische lot gaat worden – een app. Daar kun je die punten op sparen, daarop schrijft de gemeente anoniem hoe goed je bezig bent, daarop kun je vermoedelijk realtime gaan zien hoe druk het bij welke stalling is, en daarmee is het laatste vrijzinnig-frivole randje van de fiets definitief beteugeld.
De fiets is een van die weinige objecten uit ons dagelijks leven die offline zijn, waarin geen AI zit ingebouwd, die geen onderdeel zijn van een netwerk. Geen wachtwoord, geen account, geen automatische update.
Intussen staat mijn fiets weer tegen dat nietje bij de Mac. Onbeloond, ongeregistreerd, op vrije voeten. Ik besef dat hij daarmee het ‘snellere toekomstgerichte systeem’ tegenhoudt. Maar iemand moet het doen.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
