Retrospectief in Kunstmuseum: fotografen Inez & Vinoodh spelen al 40 jaar met werkelijkheid

Van Lamsweerde (1963) en Matadin (1961) waren een van de eersten die de fotografie zagen als iets waarmee je verder kon gaan dan het registreren van het perfecte moment. Een foto was voor hen geen vaststaand gegeven, maar iets waarmee je aan de slag kon gaan. Vanaf het begin waren ze geïntrigeerd door digitale beeldmanipulatie en daagden ze de toeschouwers uit om na te denken over schoonheid en authenticiteit.

Photoshop

Voor veel fotografen was het in de jaren negentig belangrijk dat foto’s onbewerkt waren; het ‘pakken van het moment’ stond in hoog aanzien. Zo niet bij Inez & Vinoodh, die die digitale fotografie al omarmden bij de uitvinding van Quantel Paintbox, een voorloper van Photoshop. “Kun je een foto zien als een directe beschrijving van de waarheid?”, vraagt Van Lamsweerde zich af. “Wij denken van niet en wij manipuleren die werkelijkheid. Eigenlijk is dat nog steeds hetzelfde als toen we op de academie zaten. In onze foto’s vraag je je altijd af wat echt is en wat niet. Iedereen die zijn camera pakt, maakt al een keuze: wat wil je laten zien en wat niet? Het zien daarvan is het belangrijkste.”

De centrale zaal in de tentoonstelling roept steeds reacties op. De kijker wordt er geconfronteerd met levensgrote foto’s van naakte lijven die geen geslachtskenmerken bezitten. Geen tepels, geen genitaliën en geen lichaamsbeharing, maar slanke verschijningen die strak in hun vel zitten en vaak een glazige blik in hun ogen hebben. Met de serie ‘Thank You, Thighmaster’ vroegen Inez & Vinoodh zich begin jaren negentig al af wat media en maatschappelijke verwachtingen voor effect konden hebben, ze zagen de zoektocht naar het perfecte lichaam ontstaan. De Thighmaster was een trainingsapparaat waarmee je het volmaakte lichaam kon creëren. Overal zag je de reclames die perfecte benen beloofden. Een bekende actrice riep steeds: ‘Thank you, Thighmaster!’ De foto’s van Inez & Vinoodh grijpen nu misschien nog wel meer aan dan toen.

Innig kussend

Liefde is de rode draad, maar komt vooral tot uiting in de serie ‘Me Kissing’ met zelfportretten van het innig kussende stel. “Wij wilden hiermee laten zien hoe twee mensen volledig in elkaar kunnen opgaan,” zegt Van Lamsweerde. Op een van de foto’s (uit 2010) is ze met rode bodypaint beschilderd. De foto werd gebruikt voor een campagne van modehuis Lanvin. Bij een ander kusportret is Matadin eraf geknipt en lijkt het alsof Van Lamsweerde schreeuwt van angst. De foto laat het verlangen en de angst voor het verlies zien. Onlangs werd de serie uitgebreid met een foto van zoon Charles die zijn vriendin Nathalie kust onder een doorzichtige rode sluier. “Voor ons vormt onze zoon het portaal naar de toekomst. Hij is ook beeldend kunstenaar en laat ons zien dat de focus van de nieuwe generatie is gericht op het behoud van de natuur,” aldus de fotografe.

Een keur aan beroemdheden is door Inez & Vinoodh gefotografeerd, evenals vele vrienden en familieleden. “De portretten die we maken, zijn tegelijkertijd zelfportretten, want fotografie is voor ons een uiting van liefde die tussen ons en het model ontstaat, we fotograferen nooit zomaar een gezicht maar gaan op zoek naar de kern.” Te zien zijn foto’s van bekende acteurs als Bill Murray met madeliefjes in zijn baard en Michael Douglas die uitdagend op een steeltje met gipskruid bijt. Ze hebben zich blijkbaar met een grenzeloos vertrouwen en zonder vragen te stellen aan het fotografenduo overgegeven. “Ik ben degene die direct contact heeft met het model, Vinoodh loopt eromheen met zijn camera,” vat Van Lamsweerde samen.

^{Inez & Vinoodh, ‘Can Love Be A Photograph’, te zien tot en met zondag 6 september, Kunstmuseum Den Haag. Meer informatie www.kunstmuseum.nl}