De wereld van violist Sam Swaap, die de Holocaust overleefde
Het ontslag van de Joodse musici van het Concertgebouw in Amsterdam heeft altijd veel aandacht gekregen. Dat er in Den Haag ook zo’n zuivering was, veel minder. De beroemde violist Sam Swaap werd er het slachtoffer van, wordt verteld in een tweedelige podcast.
Het begon al in 1940. Of de grote symfonieorkesten hun Joodse leden wat uit het zicht wilden opstellen. Instructie van het nieuwe departement van Volksvoorlichting en Kunsten, gevestigd aan de Prinsessegracht 21. Dat was lastig voor het Residentie Orkest (RO), want zijn concertmeester Sam Swaap was Joods en concertmeesters zitten nu eenmaal vooraan, vlak bij de dirigent. Maar niets aan te doen, Swaap moest een paar lessenaars opschuiven.
Het was een voorbode van meer ellende. In november 1941 was het schluss. Alle Joodse orkestmusici werden ontslagen, in Den Haag waren dat er negen. Een volkomen zakelijke brief van de administratie bevestigde het. Alsof het normaal was. En de orkesten? Die speelden door.
Maar hoe verging het die andere acht weggezuiverde orkestleden?
De lotgevallen van Sam Swaap (1888-1971) vormen het onderwerp van een tweedelige podcast ‘Het ontslag van de concertmeester’, die radiopresentator en documentairemaker Lex Bohlmeijer maakte in opdracht van het RO. Beginnend met een gesprek bij Swaaps graf in Wassenaar wordt eerst een levendig beeld geschetst van diens vooroorlogse carrière. Hij begon bij het Concertgebouw Orkest, maar trad in 1914 aan in Den Haag.
Verder lezen?
Dit artikel verschijnt in onze krant van 27 november op pagina 18 en 19. Abonnees lezen het volledige artikel via de website of in de app (beschikbaar in Google Play en de App Store).
Nog geen abonnee?
Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Of haal de papieren krant bij een van onze verkooppunten.
De podcast is te beluisteren via de NPO.
