Haagse schrijft roman over psychisch partnergeweld: ‘Ga weg voordat het te laat is’
Geweld tegen vrouwen staat volop in de aandacht. “Maar als je zelf slachtoffer bent, besef je niet dat het over jou gaat,” zegt Tamara Mill. Ze schreef een roman over haar huwelijk met de man die haar veertig jaar lang psychisch mishandelde.
Tamara Mill is het pseudoniem van de 68-jarige Haagse die een boek schreef over psychisch partnergeweld. Het verhaal begint op haar veertiende. “Mijn ouders hadden een cafetaria, eerst in het Bezuidenhout en later op Scheveningen. Ik werkte in de bediening en werd mee uit genomen door de 19-jarige Richard, een vriend van een stamgast.” Ze werd smoorverliefd op hem en een paar jaar later trouwden ze.
Het was de start van veertig jaar manipulatie, controle en isolatie. Achteraf gezien begon dat al toen ze nog maar net verkering hadden, vertelt Mill. “Hij leverde commentaar op hoe m’n haar zat en wat ik droeg. En hij was extreem jaloers. Die eerste avond sprong hij meteen in de gevechtshouding toen een jongen me ten dans vroeg. Belachelijk natuurlijk, maar ik voelde me gevleid. Ik wist niets van relaties en het leven, ik was nog een kind.” Het ging van kwaad tot erger. “Op een gegeven moment kon ik echt niets meer goed doen.”
Stomp
Slaan deed haar man een enkele keer. “Hij was heel charmant, maar kon van het ene op het andere moment boos worden. Toen hij eens de verkeerde afslag nam, was het mijn schuld en kreeg ik een stomp in mijn maag. Maar daarna zei hij: ‘Sorry, ik zal het niet meer doen, ik wil dat niet.’ Ik vergoelijkte het; hij was opgegroeid met een gewelddadige vader.” Het stel kreeg zelf ook kinderen. “Maar mijn man kwam altijd op de eerste plaats. Het was psychische mishandeling, al realiseerde ik me dat toen niet.”
Mijn verhaal laat de verborgen voorfase zien: jaren van psychisch geweld dat zomaar had kunnen escaleren
Tamara Mill dacht dat het aan haar lag. “Ik dacht: als ik maar doe wat hij wil, dan komt het goed en zijn we gelukkig.” Dus verbrak ze het contact met haar familie, verhuisde ze naar allerlei plekken en ging ze nooit meer ergens alleen naartoe. “Een van mijn zoons heeft later wel eens gevraagd waarom ik niet wegging, maar dat was niet zo makkelijk. Mijn man beheerde de financiën en ik had met niemand meer contact. Toen de kinderen nog klein waren, ben ik een keer met ze in de auto gestapt. ‘Waar ga je naartoe dan? Je hebt geen geld voor benzine en je zussen zien je aankomen’, zei hij.”
Femicide
Bij de fysiotherapeut luchtte ze haar hart, terwijl haar man in de wachtkamer zat. Ook een oud-collega had door wat er speelde. Maar ingegrepen werd er niet. “Het zou goed zijn als er door de omgeving eerder aan de bel wordt getrokken,” zegt Mill, “zeker als er fysiek geweld dreigt dat kan uitmonden in femicide.” In Nederland wordt jaarlijks een twintigtal vrouwen vermoord door hun (ex-)partner. “Die moorden ontstaan niet uit het niets. Mijn verhaal laat de verborgen voorfase zien: jaren van psychisch geweld dat zomaar had kunnen escaleren.” Haar advies voor anderen in een soortgelijke situatie: “Ga weg voordat het te laat is.”
Ik was een vogeltje, gevangen in een kooitje
Tegelijk weet Mill: “Je moet er klaar voor zijn en je kunt het alleen zelf doen. Maar het helpt als mensen contact met je blijven zoeken als je er middenin zit. En dat ze er voor je zijn als je zover bent om uit de relatie te stappen.” Dat laatste was bij haarzelf tien jaar geleden het geval, na een zoveelste jaloerse bui van Richard. “Ik had al langer allerlei fysieke klachten van de stress: hoofdpijn, hielspoor, schouderpijn. Nu realiseerde ik me dat het nooit zou ophouden.”
Met een smoes wist Mill haar man zover te krijgen dat hij alleen naar een afspraak ging. Zij pakte haar koffers en vertrok. “Ik had het geluk dat mijn oud-collega en mijn fysiotherapeut me opvingen. En, nadat ik op hun aanraden mijn zussen en broers had gemaild dat ik bij mijn man weg was, was die band meteen weer goed. Ik ben zo blij dat ik op hen kon terugvallen.”
Doodsbang
Na haar scheiding is Mill zich gaan verdiepen in psychisch geweld. “Het bleek allemaal zo herkenbaar, maar toen kon ik er pas de vinger op leggen en het een naam geven. Het lag al die tijd helemaal niet aan mij; ik was een vogeltje, gevangen in een kooitje. Nu ben ik een sprankelende vrouw, trots en zelfstandig.” Die overgang verliep niet zonder slag of stoot. “Hij bombardeerde me met mails en ik was doodsbang dat hij me zou vinden. Nog steeds is er wel angst, maar ik wil me niet langer verstoppen. Ik wil mijn stem laten horen om psychisch geweld zichtbaar en bespreekbaar te maken.”
Als je man altijd over je schouder meekijkt, kun je misschien geen zelfhulpboek lezen, maar wel een roman
Dat doet ook Gisèle Pelicot, de 72-jarige Française die jarenlang werd gedrogeerd en verkracht door haar echtgenoot en tientallen andere mannen. De zaak maakte veel los in Frankrijk, mede doordat Pelicot wilde dat het strafproces tegen haar ex-man in de openbaarheid plaatsvond om aandacht te genereren voor seksueel misbruik. Vorige week verscheen het boek dat zij erover schreef.
Wakker
Mill hoopt met haar ervaring en haar nog uit te geven roman ‘Alles voor mijn man’ anderen te helpen. “Als je man altijd over je schouder meekijkt, kun je misschien geen zelfhulpboek lezen, maar wel een roman. Iemand in een soortgelijke relatie zal zich zeker herkennen in wat ik pas veel te laat zag. Als ik maar één iemand of haar omgeving wakker kan schudden, heeft het al meerwaarde.”
Om haar boek te kunnen uitgeven, is de schrijfster een crowdfunding gestart. “Zoek op Voordekunst.nl op mijn naam en doneer of bestel vast een exemplaar van mijn roman,” legt Mill uit. De gemeente onderschrijft het maatschappelijk belang van het boek en wil het laatste kwart van het benodigde budget bijdragen. “Het wordt spannend, maar als nog honderd mensen 25 euro overmaken, dan komt het er.”
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
