Ahmed Aboutaleb moet onwaarschijnlijke coalitie smeden; wie gaat met wie?
De deze week gepresenteerde verkenner Ahmed Aboutaleb staat voor een lastige klus. Wie stapt er in een coalitie met Hart voor Den Haag?
De naam zong al eventjes rond, dinsdagmiddag maakte Hart voor Den Haag het officieel bekend: Ahmed Aboutaleb is aangesteld als verkenner voor het vormen van een nieuw college van B en W in Den Haag. Partijleider Richard de Mos noemt Aboutaleb op de eigen website een ‘bestuurder met statuur en ervaring’ die ‘weet hoe je met een sterke lokale partij samenwerkt’.
PvdA’er Aboutaleb zwaaide eind 2024 na vijftien jaar af als burgemeester van Rotterdam. In die rol viel hij soms op als een ongewone sociaaldemocraat, met stevige meningen over veiligheid en migratie die niet overeenkwamen met die van de meeste van zijn partijgenoten. Aan het einde van zijn ambtsperiode werkte hij met een coalitie met daarin onder meer tegenpolen Denk en Leefbaar Rotterdam.
Geen snippercoalitie
Een man met een brede achtergrond dus, en dat lijkt ook wel nodig. Na de desastreuze uitslag voor de VVD (van zeven naar drie zetels) zijn er naast Hart voor Den Haag twee grote partijen over: D66 (acht) en GroenLinks-PvdA (zeven). In het radioprogramma ‘Spuigasten’ noemde Ralf Sluijs, nummer twee en rechterhand van Richard de Mos, het gezien de uitslag ‘heel erg logisch’ om met die partijen de mogelijkheden te verkennen. Een ‘snippercoalitie’ met Hart voor Den Haag en een reeks kleinere partijen heeft niet zijn voorkeur, zei hij desgevraagd. ‘Hoe meer mensen er aan tafel zitten, hoe moeilijker het wordt.’
Beide progressieve lijsttrekkers sluiten Hart voor Den Haag niet uit
Een dagelijks bestuur met de grote partijen erin van links en van rechts, een zogenaamd ‘afspiegelingscollege’, is in het verleden ook het vaakst de meest stabiele variant geweest. Het atypische linkse college uit de periode 1986-1989 sneuvelde door interne verdeeldheid binnen de PvdA. En de huidige centrumlinkse combinatie (D66, GroenLinks, PvdA, Denk, CDA en Partij voor de Dieren) leed aan het door Sluijs genoemde euvel: te veel mensen aan tafel. Bovendien was de raadsmeerderheid dermate klein, dat die verloren ging toen een CDA’er en een PvdA’er overstapten naar Hart voor Den Haag.
Maar net zo ingewikkeld wordt het om met D66 of GroenLinks-PvdA de inhoudelijke verschillen te overbruggen. Op grote dossiers staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar. Zo stelde D66-leider Yousef Assad voorafgaand aan de verkiezingen samenwerking met De Mos niet mogelijk te achten, zolang die plannen als het afschaffen van de zero-emissiezones en het stoppen met asielopvang niet in de ijskast zet. Op haar beurt zei Mariëlle Vavier (lijsttrekker GroenLinks-PvdA) tijdens een verkiezingsbijeenkomst eind vorig jaar dat populisme – en specifiek de ombudspolitiek van Hart voor Den Haag – ‘problemen niet oplost, maar groter maakt’. Ook hekelde ze het ‘zaaien van verdeeldheid’ door die partij.
Een coalitie over rechts is getalsmatig vrijwel onmogelijk
Het lijkt dus op het eerste gezicht onwaarschijnlijk dat zo’n samenwerking er komt. Toch zeiden beide progressieve lijsttrekkers vlak na de verkiezingen Hart voor Den Haag niet te willen uitsluiten. Dat is een groot verschil met vier jaar geleden. Toen blokkeerde D66 de samenwerking met de partij van De Mos, hoofdzakelijk omdat De Mos en fractiegenoot Rachid Guernaoui toen nog verdacht werden van corruptie, waarvan ze later werden vrijgesproken.
Rechtsaf
En een coalitie over rechts dan? Die is getalsmatig vrijwel onmogelijk, tenzij je het cultureel meer conservatieve Denk aan die kant van het politieke spectrum plaatst. Dan zou met die partij (drie), de VVD (drie) en het CDA (twee) een meerderheid te vormen zijn. Maar wil Denk dat?
“Wow, wow. Dat gaat een beetje snel, ‘hold your horses’,” zegt partijleider en wethouder Nur Icar. “Hart voor Den Haag is nu aan zet. Een combinatie met D66 lijkt het meest voor de hand te liggen. Als er een beroep op ons wordt gedaan, gaan we dat op basis van de inhoud beoordelen.”
Veel meer smaken zijn er niet, dus lijkt de combinatie van de twee grootste partijen vooralsnog de meest waarschijnlijke. Niet in de laatste plaats omdat Hart voor Den Haag er veel, zo niet vrijwel alles, aan gelegen is te gaan ‘regeren’. Op een brede coalitie zonder De Mos, die mogelijk zou zijn indien het huidige college met een ‘eenpitter’ erbij zijn moeizame samenwerking voortzet, zit niemand te wachten. Verkenner Aboutaleb maakt vaart. Hij begint vrijdag (27 maart) met de eerste gesprekken op het stadhuis en zet die op zaterdag en maandag voort.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse politieke artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
