Wat zijn de oorzaken van dunner wordend haar? Haagse experts leggen uit

De eerlijke antwoorden zijn zelden simpel. Haar wordt dun door een samenspel van erfelijkheid, hormonen, gezondheid en gewoontes. Hieronder zetten we de belangrijkste oorzaken van dunner wordend haar op een rij, zonder paniekverhalen.

Het zit soms letterlijk in de familie

De bekendste oorzaak heet alopecia androgenetica, oftewel erfelijke haaruitval. Die naam klinkt medisch, maar het mechanisme is redelijk te volgen. Sommige haarzakjes zijn gevoelig voor het hormoon DHT, een afgeleide van testosteron. Bij die gevoeligheid krimpen de haarzakjes langzaam, waardoor het haar dat eruit groeit steeds fijner wordt en uiteindelijk soms helemaal wegblijft.

Bij mannen zie je dit vaak beginnen bij de inhammen en de kruin. Bij vrouwen verloopt het anders: de scheiding wordt breder en de bovenkant wordt zichtbaar dunner, terwijl de haarlijn aan de voorkant meestal intact blijft. Die verdeling per locatie is een belangrijke aanwijzing. Een kapper ziet dit soms eerder dan de klant zelf, simpelweg omdat hij dagelijks door haar heen kijkt.

Erfelijke aanleg is niet te voorkomen, maar wel te vertragen of te maskeren. En het tempo verschilt enorm per persoon.

Hormonen die alles in beweging brengen

Weinig dingen raken je haargroei zo direct als schommelende hormonen. Na een zwangerschap verliezen veel vrouwen wekenlang meer haar dan normaal, doordat de haarcyclus zich herstelt. Rond de overgang daalt het oestrogeen, wat het haar fijner en droger kan maken. Ook de schildklier speelt mee: zowel een te trage als een te snelle schildklier kan haaruitval veroorzaken.

Deze vorm is vaak tijdelijk. Zodra het hormonale evenwicht terugkeert, herstelt het haar zich meestal ook, al kan dat maanden duren.

Als je lichaam op de rem trapt

Er is een verschijnsel dat telogeen effluvium heet: een tijdelijke, vaak forse haaruitval een paar maanden na een ingrijpende gebeurtenis. Denk aan een operatie, hoge koorts, een crashdieet of een periode van zware stress. Het haar valt dan niet uit door ziekte van de hoofdhuid, maar omdat veel haren tegelijk in de rustfase schieten en later loslaten.

Voeding speelt hierbij een sluipende rol. Een tekort aan ijzer is bij vrouwen een veelvoorkomende boosdoener, zeker bij hevige menstruatie of een plantaardig dieet zonder goede planning. Ook een tekort aan vitamine D of aan biotine kan bijdragen, hoewel de rol van biotine vaak overschat wordt bij mensen die gewoon gevarieerd eten.

Medicijnen mogen niet worden vergeten. Bepaalde bloeddrukverlagers, antistollingsmiddelen, sommige antidepressiva en langdurig gebruik van ontstekingsremmers zoals NSAID’s kunnen haaruitval als bijwerking hebben. Wie vermoedt dat een medicijn de oorzaak is, bespreekt dat met de huisarts en stopt nooit op eigen houtje.

Voor wie het naadje van de kous wil weten over medische oorzaken en wanneer een bezoek aan de dokter verstandig is, geeft Thuisarts.nl een overzichtelijke uitleg.

Dun of uitval? Het verschil telt

Niet elk verlies is reden tot zorg. Een mens verliest normaal gesproken zo’n vijftig tot honderd haren per dag; die vallen uit en worden vervangen. Van echte problemen spreken we pas als er structureel meer uitvalt dan aangroeit, of als het haar zelf fijner en zwakker wordt.

Daar zit ook het onderscheid tussen dunner haar en haaruitval. Dunner haar betekent dat de individuele haren in diameter afnemen, waardoor het kapsel platter en ijler oogt. Haaruitval betekent dat er kale of dunne plekken ontstaan doordat haren wegblijven. De twee kunnen samengaan, maar de aanpak verschilt.

Een praktische test thuis: trek voorzichtig aan een klein plukje. Komen er telkens meer dan een paar haren mee, dan is dat een signaal om het serieuzer te bekijken.

Hoe je haar eronder lijdt

Soms zit de oorzaak niet vanbinnen, maar in de dagelijkse behandeling. Strak opgestoken staarten, dagelijks föhnen op hoge stand, agressief ontkleuren en te vaak stijltangen: het maakt de haarschacht broos en kan op den duur zelfs de haarzakjes beschadigen. Trekkapsels die maandenlang aan dezelfde plek trekken, geven vooral bij de slapen dunner wordend haar.

Wat je er zelf aan kunt doen

De eerste stap is de oorzaak achterhalen. Bij plotselinge of hevige uitval is bloedonderzoek via de huisarts zinvol, om ijzer, vitamine D en de schildklier te controleren. Is er een tekort of een schildklierprobleem, dan verdwijnt de uitval vaak vanzelf als dat behandeld wordt. Voor erfelijke aanleg bestaan er medische middelen die de achteruitgang kunnen remmen; die vragen wel geduld en medisch advies.

Daarnaast helpt zachter omgaan met je haar: minder hitte, lossere kapsels, een milde shampoo. Wonderen mag je er niet van verwachten, maar je voorkomt er extra schade mee. En ja, dunner wordend haar kan onder de juiste omstandigheden weer voller worden, vooral als de oorzaak tijdelijk was, zoals na een zwangerschap of een stressperiode. Bij vergevorderde erfelijke uitval is dat helaas minder waarschijnlijk.

Voor wie het haar cosmetisch wil aanvullen, bestaan er ook oplossingen buiten de medische route om. Rond dunner haar of kale plekken kiezen sommige mensen voor discrete aanvullingen zoals haarstukjes die kleur en dichtheid van het eigen haar benaderen, en die je bij een gespecialiseerd bedrijf op maat kunt laten aanmeten. Zo iemand komt bijvoorbeeld terecht bij haarstukjes als het eigen haar te dun wordt om vol te ogen.

Ook een compleet haarwerk is een optie wanneer een groter deel van het hoofd betrokken is. Wie zich verder wil laten voorlichten over pruiken en toupets van echt of synthetisch haar, kan aankloppen bij een partij als De haarwerkspecialist voor advies en aanmeten. Het is verstandig om vooraf na te gaan of een deel van de kosten via de zorgverzekering vergoed wordt bij medische haaruitval; de voorwaarden verschillen per polis, dus check dat bij je eigen verzekeraar.

Meer dan haar alleen

Dunner wordend haar raakt vaak aan zelfbeeld en identiteit, en dat maakt de zoektocht naar antwoorden zo persoonlijk. In een heel ander verband schreven we eerder over hoe mensen hun eigen verhaal vormgeven, zoals in het portret over hoe schrijfster Yvonne Keuls sprak over de vrouw die haar inspireerde: lees het stuk waarin yvonne keuls over hella haasse ik bewonderde haar en wilde net zo worden als zij. Hoe je jezelf presenteert, van pen tot kapsel, hoort bij wie je bent.

Kortom: haar wordt dun door erfelijkheid, hormonen, gezondheid, voeding, medicijnen of te ruwe verzorging, en vaak door een combinatie. Zoek eerst de oorzaak, begin bij de huisarts als het snel gaat, en bedenk dat er zowel medische als cosmetische wegen zijn om het aan te pakken.

Een kapper ziet dunner wordend haar soms eerder dan de klant zelf, simpelweg omdat hij dagelijks door haar heen kijkt.