Woede en verdriet om uiteenvallen kunstfaculteit: ‘De identiteit van ArtScience verdwijnt’
‘Een herorganisatie’ volgens de kunstacademie, maar ‘de dood van ArtScience’ volgens de studenten. Wat is de toekomst van deze allerkleinste afdeling van de KABK en het Koninklijk Conservatorium?
Er heerst een uitgelaten sfeer in het gebouw van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK). Zoals altijd in de laatste weken voor de zomervakantie. Studenten slepen materialen door de binnentuin en ijsberen voor hun eindpresentaties. Maar op deze regenachtige maandagmiddag hangt er meer in de lucht. De studenten van het ArtScience-programma hebben zich verzameld bij hun tijdelijk geïnstalleerde ‘rehabilitation centre’, uitgerust met een kleed, een radio, pluchen knuffels en een massagetafel. Hier kunnen ze nog even bijkomen voordat hun laatste protestactie van de week begint.
De studenten zijn namelijk kwaad. Kwaad omdat de ArtScience-interfaculteit van de KABK en het Koninklijk Conservatorium (KC), die de opleidingen biedt voor de kruising tussen kunst, technologie en wetenschap, per 1 september uit elkaar valt. De bachelor zal onder de afdeling Beeldende Kunsten van de KABK vallen en de tweejarige master onder het KC. De interfaculteit werd 35 jaar geleden opgezet als een interdisciplinair programma tussen beeld en geluid.
De hogeschool ziet ons alleen maar als cijfertjes en geld
Volgens de bachelor- en masterstudenten – in totaal zo’n zestig – betekent dit het begin van het einde. Zij vrezen dat hun eigen identiteit en community zullen verdwijnen. “Ik wist hoe een instituut kon zijn, maar nu merk ik dat de hogeschool ons alleen maar ziet als cijfertjes en geld,” foetert Yannis Michos (32), een derdejaars ArtScience-student. “We maken deel uit van een begroting, niet van onderwijs.” Olivia van Leest (23), de aangewezen woordvoerder: “Kunstopleidingen worden steeds meer in hokjes geplaatst om beter aan te sluiten op een systeem.”
In actie
De studenten wisten dat het curriculum moest veranderen, maar dit hadden ze niet verwacht. “Er werd het hele jaar gezegd dat ze ons programma zo veel mogelijk hetzelfde wilden houden, maar als we vroegen wat dat betekende, kregen we geen antwoord,” vertelt Van Leest. De tweedejaarsstudent vertelt wat ArtScience volgens haar zo uniek maakt: niet alleen de interfaculteit van de KABK en het KC, maar ook de kleinschalige lessen, de keuzevrijheid in vakken en het grote aantal gastdocenten uit de praktijk. De studenten hoorden twee weken geleden over de beslissing via een mededeling op het intranet. “We hadden er geen woorden voor. Het deed heel veel pijn.”
Dat de dood aan ArtScience verklaard zou worden, had ik niet verwacht
Pijlsnel tuigden de studenten een protestprogramma op. Een paneltalk met alumni en professionals, een geluidsprotest van het KC naar de KABK en over enkele minuten start een ‘Whistling Choir’ in het trappengat. Ook zetten een aantal studenten hun eindpresentaties in het teken van het protest. Best spannend, volgens Van Leest, want die zijn veel studiepunten waard. Samen met alumni, docenten en mensen uit het werkveld hebben ze een verklaring geschreven en zijn ze een petitie gestart, die ruim 850 keer werd ondertekend.
Verrassing
De protesterende studenten komen voor het bestuur van de kunstacademie juist als een verrassing. “We hadden deze reactie niet verwacht,” zegt Edwin Jacobs, directeur van de KABK, vanuit zijn kantoor. “Ik snap dat ze willen weten hoe het verdergaat, maar tegelijk worden ze niet gehinderd om multidisciplinair of interdisciplinair te werken. Dat de dood aan ArtScience verklaard zou worden, had ik niet verwacht.”
Ik voel me machteloos, op deze protesten na
Het voortbestaan van de interfaculteit staat al langer op losse schroeven, vertelt Jacobs. Bij de accreditatie in 2022 werd al duidelijk dat de betaalbaarheid en de organisatie stevig onder druk stonden. “De kern is om het anders te organiseren, om zo te garanderen dat ArtScience kan voortbestaan.” Wat er dan in de praktijk verandert? “De aansturing, de backoffice, het hoofd, de administratie. Zo is het ook duidelijker bij wie studenten terechtkunnen.”
Maar volgens de studenten blijft er veel onduidelijk en uit een presentatie over het curriculum blijkt dat er meer zaken veranderen. Er komen nieuwe modules, een vaste structuur qua vakken en de gastdocenten lijken ook uit het programma te verdwijnen. Volgens Jacobs kunnen de studenten van de KABK gebruik blijven maken van het KC, maar zal het aantal gastdocenten inderdaad ‘meer in verhouding’ worden gebracht. “Wij hebben de plicht om het programma waar studenten zich voor hebben ingeschreven zo goed mogelijk te waarborgen. De opheffing van de interfaculteit staat vast, maar over de invulling kan gesproken worden.”
Machteloos
Fruzsina Tamer (37) studeert af van de master, maar zet zich nog in voor de toekomstige studenten. “Om ArtScience in een monodisciplinair instituut te plaatsen zonder de mogelijkheid je onder te dompelen in andere velden is compleet zinloos. Ik voel me machteloos, op deze protesten na.” Kort na het fluitorkest volgt de ‘Chicken Ensemble’. Uit een plastic doos pakken de studenten zo veel mogelijk schreeuwende rubberkippen en knijpen er flink op los. Het levert een hels kabaal op. De gele speeltjes vliegen door de lucht naar grinnikende voorbijgangers en ook een paar docenten kwaken even goedkeurend mee.
De ArtScience-community zijn de weirdo’s die er net niet helemaal bij horen op de KABK
Hoeveel er op de lange termijn zal veranderen, blijft gissen. Maar het wordt duidelijk dat de angst onder studenten voortkomt uit de passie voor hun programma. Veel van hen hebben – sommigen na lang zoeken – precies hun plekje gevonden. Van Leest: “Het idee dat andere mensen dit mislopen, doet ook pijn. ArtScience is een community, de weirdo’s die er niet helemaal bij horen op de KABK, maar wel de coole feesten en experimentele dingen met muziek maken. Als we geen eigen interfaculteit hebben, stroomt die identiteit langzaam weg.”
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
