Sloop SoZa lijkt onafwendbaar, maar bewoners vechten ontruiming aan
Projectontwikkelaar Vorm begint waarschijnlijk in juli met de sloop van het voormalige ministerie van Sociale Zaken bij Station Laan van NOI.
De omgevingsvergunning is onlangs onherroepelijk geworden. Tegen de sloop is breed en internationaal verzet gerezen van architectuurhistorici en erfgoedorganisaties. Zij vinden dat de schepping van architect Herman Hertzberger (93), een ‘icoon van de structuralistische architectuur’, een beter lot verdient. Ook Hertzberger zelf vindt dat. Zijn bureau maakte een ontwerp voor hergebruik.
Maar Vorm en de gemeente zitten al tien jaar op een andere lijn. Er komt, in de woorden van de ontwikkelaar ‘een nieuw duurzaam verblijfsgebied met 1194 woningen, aangevuld met ruimte voor werken, ontmoeten, groen, horeca, een supermarkt en een huisartsenpost’. De gemeente is hier voorstander van in verband met de woningnood.
Sinds Vorm het gebouw eind 2016 kocht, is het gebruikt als woonruimte voor statushouders en studenten, als werkplek voor startende ondernemers en creatieve bedrijven, en als thuisbasis voor maatschappelijke organisaties. De opvanglocatie van de gemeente die in een deel van het gebouw is gevestigd, blijft nog een jaar bestaan.
Vier torens
Het ontwerp voor het nieuwe SoZa is van Barcode Architects. Na een eerder plan voor hoge woontorens is uiteindelijk, mede na kritiek van de wijk, gekozen voor vier iets lagere torens op een gezamenlijke onderbouw. Het plan bevat ook 24.000 vierkante meter kantoorruimte.
Veel van het beton wordt gerecycled
De sloop gebeurt volgens Vorm ‘zorgvuldig en gefaseerd, met aandacht voor de omgeving en voor de elementen die behouden blijven’. Veel van het beton wordt gerecycled. Op het terrein staat het kunstwerk ‘De Menselijke Vergissing’ van Marijke de Goey, dat herinnert aan het bombardement van 3 maart 1945. Het wordt gedemonteerd, gerestaureerd en tijdelijk opgeslagen. Na afronding van de bouw keert het terug op een centrale plek in de nieuwe woonbuurt, verzekert Vorm.
Hertzberger ontwierp in Den Haag ook het Theater aan het Spui/Filmhuis en de woningen erboven. Zijn beroemdste schepping is het voormalige kantoor van Centraal Beheer in Apeldoorn. Ook dat werd met sloop bedreigd, maar is vervolgens gered door plaatsing op de monumentenlijst als waardevol voorbeeld van post 65-architectuur.
Kort geding
Toch is het nog niet helemaal zeker of de sloop daadwerkelijk op 1 juli kan beginnen. Een groep studenthuurders weigert het pand te verlaten omdat zij menen aanspraak te kunnen maken op huurbescherming. Uit eerder onderzoek van Den Haag Centraal bleek dat de leegstandbeheerder hoge kosten in rekening bracht en werkte met contracten waarvan de juridische status ter discussie staat.
Als ik hier weg moet, sta ik op straat
Op 17 juni diende daarom een kort geding dat door Vorm was aangespannen tegen de bewoners. Van de circa 160 studenten in het gebouw verzetten 27 zich tegen de voorgenomen ontruiming. De advocaten van Vorm benadrukten tijdens de zitting dat de bewoning altijd nadrukkelijk tijdelijk was en wezen op het belang van de geplande woningbouw. De vijf advocaten die de studenten bijstaan, wezen daarentegen op tegenstrijdigheden in de contracten en op het gebrek aan bewijs dat door Vorm was aangeleverd. Een van hen stelde: “Vorm lijkt bewust te kiezen voor mist en onduidelijkheid, zodat we vergeten dat het in werkelijkheid gaat om het verhuren van woningen.”
Een van de bewoners is de 21-jarige Sam Lausberg. “Ik en veel mensen hier hebben geen andere plek om naartoe te gaan. De woningmarkt is zo competitief. Ik volg een duale opleiding, werk 28 uur per week, heb geen schulden en toch kom ik nergens tussen. SoZa is echt niet mijn eerste keuze, maar ik heb geen andere optie. Als ik hier weg moet, sta ik op straat.”
De rechtbank doet op 8 juli uitspraak. Tot die tijd mogen de studenten in het gebouw blijven.
