D66 moet coalitie vormen met Hart voor Den Haag, adviseert verkenner Aboutaleb
Hart voor Den Haag en D66 moeten met elkaar in gesprek om te onderzoeken of zij een coalitie kunnen vormen. Dat is het advies van verkenner Aboutaleb, die vrijdag zijn verslag presenteerde. Zondag maakte hij bekend ook de onderhandelingen te willen gaan leiden.
Aboutaleb doet daarmee een ‘dringend beroep’ op D66, dat vorige week in een brief juist kenbaar maakte de voorkeur te geven aan een coalitie zonder zichzelf. Hart voor Den Haag diende samenwerking te onderzoeken met ‘partijen als VVD, Denk en CDA’, schreef partijleider Yousef Assad in een brief aan de verkenner. Mocht dat niet lukken, dan stond D66 open voor een ‘brede middencoalitie’ met Hart voor Den Haag en Pro.
Maar Pro heeft samenwerking met De Mos uitgesloten en de weg over rechts heeft Aboutaleb niet onderzocht, blijkt nu. Dat komt doordat Hart voor Den Haag ‘de voorkeur heeft en het noodzakelijk acht eerst inhoudelijke gesprekken met D66 te voeren’. De partij van de Mos gaat ervan uit ‘dat deze variant tot meer stabiliteit en verbinding zal leiden’. Voor alle partijen was het duidelijk dat Hart voor Den Haag ‘het hart van het nieuw te vormen college zal moeten worden’, schrijft de verkenner. Als die partij eruit komt met D66, kunnen later andere partijen nog aansluiten, indien gewenst.
Stabiel en betrouwbaar
Aboutaleb meent dat een coalitie van Hart voor Den Haag en D66 ‘bijdraagt aan het gewenste stabiele en betrouwbare bestuur’. Dat is hard nodig, bleek uit de gesprekken met partijen. Aboutaleb ‘proefde in de gesprekken dat er een brede wens leeft om beter met elkaar om te gaan dan in de voorbije jaren het geval was’. Verhoudingen waren ‘hard, soms onnodig hard’, wat tot pijn heeft geleid ‘die bij sommigen nog niet over is’.
Partijen moeten uitdrukkelijk stilstaan bij de gewenste bestuursstijl en omgangsvormen
De moeizame onderlinge relaties bleken in de zomer vorig jaar nog, toen Hart voor Den Haag niet kwam opdagen op de jaarlijkse heidag van de raad. De Mos was nog verbolgen over hoe partijen reageerden op de rechtszaak tegen hem en partijgenoot Rachid Guernaoui. Andersom is het welbekend dat meerdere partijen moeite hebben met de politieke stijl en omgangsvormen die gangbaar zijn bij Hart voor Den Haag.
Aboutaleb adviseert dan ook om in het vervolg van de verkenning ‘niet alleen aandacht te schenken aan compromissen op inhoud, maar juist ook om uitdrukkelijk stil te staan bij de gewenste bestuursstijl, samenwerking, omgangsvormen, onderling vertrouwen en collegiaal bestuur, dat zijn basis vindt in de principes van de democratische rechtsstaat.’
Lage opkomst
In de brief is ook aandacht voor de thema’s die het vaakst op tafel zijn gekomen tijdens de gesprekken; dat blijken het woningtekort, schone en groene wijken en het versterken van de veiligheid te zijn. Dat er voor deze opgaven ‘geen eenvoudige oplossing zijn, is een breed gedragen besef’.
Eveneens consensus is er over de lage opkomst, die dit jaar 46,4 procent bedroeg. Politieke participatie van inwoners is ‘cruciaal om draagvlak te creëren’. Aboutaleb raadt de onderhandelende partijen aan stil te staan ‘bij de vraag hoe een grotere rol van de gemeenteraad bij het initiëren van beleid kan worden vormgegeven met een zo groot mogelijke consensus’.
De deur voor samenwerking met Pro zit pot- en potdicht
Uit een analyse van deze krant bleek eerder dat de ‘opkomstongelijkheid’ is toegenomen; in wijken waar de opkomst al relatief hoog was, zijn meer mensen gaan stemmen. In sommige wijken waar die al laag lag, plekken die er sociaal-economisch minder goed voor staan, is de opkomst zelfs gedaald. Floris Vermeulen, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, stelde dat de gemeenteraad een ‘nog minder goede afspiegeling’ van de stad is geworden.
‘Onbegrijpelijk en ondemocratisch’
Hart voor Den Haag reageerde onmiddellijk positief op het advies van Aboutaleb. De partij noemt het op de eigen website ‘logisch dat deze route nu wordt bewandeld’ en haalt tegelijkertijd uit naar Pro. Het uitsluiten van Hart voor Den Haag door Pro noemt De Mos ‘onbegrijpelijk en ondemocratisch’, waardoor de deur voor samenwerking nu ‘pot- en potdicht zit’. Die deur blijft open voor andere partijen om in een later stadium van de verkenning nog aan te sluiten.
Hart voor Den Haag gaat ervanuit dat na het Paasweekeinde de onderhandelingen van start kunnen gaan. Het is aan de gemeenteraad een formateur aan te wijzen, die meestal uit de koker komt van de grootste partij.
Klassieke partijen moeten leren samenwerken met grote lokale partijen
Update, maandag 6 april:
Aboutaleb maakte zondag bekend bereid te zijn om ook de formatie te gaan leiden. Hij is daarvoor gevraagd na afronding van zijn taak als verkenner, liet hij weten bij WNL op Zondag.
D66 heeft nog niet gereageerd op zijn advies om met Hart voor Den Haag te gaan samenwerken, maar Aboutaleb verwacht dat de partij dit ‘zal omarmen’. “Dat we met grote lokale partijen van doen hebben, is een nieuw fenomeen. Daar moet je aan wennen, je moet leren samenwerken. Dat klassieke partijen het moeilijk vinden daarmee om te gaan, dat snap ik ook wel. Maar daarom moet het wel gebeuren,” zei hij in de uitzending van het opinieprogramma. “Richard de Mos is zo groot, hij heeft over rechts bijna alles leeggegeten. Hem niet in het hart van een nieuw college terecht laten komen, zou een onrecht zijn aan de democratie.”
Tegenpolen
Aboutaleb (PvdA, nu Pro) heeft een lange staat van dienst als politicus en bestuurder. Van 2004 tot 2007 was hij wethouder in Amsterdam, daarna staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en van 2009 tot 2024 burgemeester van Rotterdam. Aan het einde van zijn ambtsperiode stond hij aan het hoofd van een coalitie met daarin onder meer tegenpolen Denk en Leefbaar Rotterdam.
