Opinie: Bezuinigen op jeugdzorg, maar wie betaalt de prijs?
Nora Fehres weet hoe bezuinigingen de bescherming van kwetsbare kinderen onder druk zetten. Maaike Riem ziet dagelijks de gevolgen van wachtlijsten en het tekort aan passende zorg. Toch gaat de coalitie fors bezuinigen.
De Haagse coalitie presenteerde de afgelopen weken haar plannen voor de komende jaren. Verpakt in mooie woorden – ‘efficiëntie’ en ‘slimmer werken’ – wordt er fors bezuinigd op de jeugdzorg. Alsof we in een magische wereld leven waarin minder geld meer resultaat oplevert. Maar wie betaalt de prijs? Niet degenen die het zich kunnen veroorloven, maar de kinderen en gezinnen die onze zorg het hardst nodig hebben.
Wij kijken vanuit verschillende delen van het jeugdzorgveld naar deze plannen. Het akkoord stelt dat bij ‘lichte problematiek’ ouders eerst zelf een oplossing moeten vinden voordat jeugdzorg wordt ingezet. Alsof ouders er een hobby van maken om hun kinderen te laten opvangen door professionals. Het is alsof de coalitie zegt: ‘Jullie zijn zelf verantwoordelijk voor het falen van ons systeem.’
We vinden de plannen van de coalitie moeilijk te begrijpen. Ze staan haaks op de dagelijkse praktijk, waarin de complexiteit van zorgvragen toeneemt door de jarenlange bezuinigingen en een tekort aan beschikbare en passende zorg. Het akkoord spreekt over investeren in preventie en vroegsignalering, maar bezuinigt tegelijkertijd tien miljoen euro op de jeugdzorg en zet in op minder maatwerk, snellere uitstroom en minder instroom. Dat is heel moeilijk met elkaar te rijmen. Effectieve preventie vraagt juist om tijdige, toegankelijke en passende ondersteuning. Hierbij is maatwerk cruciaal, zodat hulp goed aansluit bij de behoeften van kinderen en gezinnen en zwaardere en duurdere zorg niet nodig is. Maar met bezuinigingen die steeds verder oplopen, wordt dit haast onmogelijk. De vraag is niet óf de zorg achteruitgaat, maar hoeveel. Kunnen we straks überhaupt nog de zorg bieden die onze kinderen nodig hebben?
De coalitie kiest voor een leugen
Daarnaast ontbreekt een plan voor misschien wel het grootste knelpunt in de Haagse jeugdzorg: passende onderwijs- en zorgplekken voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand. Zij wachten vaak jarenlang op een passende plek, waardoor hun ontwikkeling stagneert en gezinnen de volledige zorg blijven dragen en vaak niet meer kunnen werken of meedoen in de samenleving.
Groter risico
De jeugd heeft de toekomst, maar met deze bezuinigingen zet de coalitie hun toekomst op het spel. Wanneer kinderen en jongeren niet tijdig de juiste ondersteuning krijgen, heeft dat grote gevolgen. Zij lopen een groter risico op problemen in hun ontwikkeling, op school, op de arbeidsmarkt en in hun sociale relaties. Ook neemt de kans toe op mentale gezondheidsproblemen, verslaving en contact met justitie. De maatschappelijke kosten daarvan worden niet vandaag zichtbaar, maar wel in de jaren die volgen. Die rekening komt niet terecht bij de coalitie die deze keuzes maakt, maar bij de samenleving als geheel. Investeren in passende jeugdhulp is daarom geen kostenpost, maar een investering in de toekomst. De coalitie kiest voor een leugen: dat we geld besparen door mensen met hun handen in het haar naar huis te sturen. Maar in werkelijkheid investeren we niet, we hypothekeren de toekomst van Den Haag.
Een stad waarin we niet zeggen: ‘Los het zelf maar op,’ maar: ‘We staan voor je klaar.’
Ook de aanpak van geweld tegen vrouwen en femicide is een lachertje. De coalitie presenteert met trots een actieplan, maar het gaat om een incidentele uitgave, terwijl er veel meer nodig is voor duurzame verandering. Dit is een druppel op een gloeiende plaat. Kinderen zijn vaak de stille slachtoffers van huiselijk geweld. Zij groeien op in onveilige situaties en komen later regelmatig terecht in de jeugdzorg of opnieuw in beeld bij Veilig Thuis. Dit is geen apart dossier, maar een kettingreactie die begint bij het tijdig signaleren en ondersteunen van gezinnen. En juist daar snijdt de coalitie in: minder maatwerk, minder preventie, minder oog voor de gevolgen van geweld op kinderen. Alsof we denken dat het patroon van geweld van generatie op generatie stopt met een eenmalige interventie.
Keuze
Den Haag staat voor een keuze. We kunnen doorgaan op de weg van bezuinigingen en kortetermijndenken, waarbij juist de meest kwetsbare kinderen en gezinnen de rekening betalen. Of we kiezen voor een stad waarin ieder kind, ongeacht inkomen of achtergrond, toegang heeft tot passende zorg en ondersteuning. Een stad waarin we niet zeggen: ‘Los het zelf maar op,’ maar: ‘We staan voor je klaar.’
De vraag is niet of we het ons kunnen veroorloven om te investeren in een betere toekomst voor Den Haag. De vraag is: kunnen we het ons veroorloven om het niet te doen? Want als we deze koers vasthouden, betaalt de coalitie niet de prijs, maar de kinderen die de gevolgen hun leven lang met zich meedragen.
Nora Fehres is voormalig onderzoeker bij Veilig Thuis Haaglanden en Maaike Riem werkt als kinderfysiotherapeut in Den Haag.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
