Meer boetes voor daklozen: buiten slapen gedoogd, bedelen bestraft
In Den Haag zijn in 2025 meer boetes uitgedeeld aan dakloze mensen dan het jaar ervoor. Maar wie betaalt de oplopende rekening?
Haagse boa’s deelden vorig jaar 580 bekeuringen uit aan dak- en thuisloze mensen, tegenover 404 in 2024. Uit cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) blijkt dat de politie in 2025 171 keer optrad tegen buitenslapers en wildkampeerders, 13 procent vaker dan het jaar ervoor. Bedelen werd 299 keer geregistreerd door het CJIB en ‘het doen van de natuurlijke behoefte in de openbare ruimte’ 837 keer. Niet bekend is welk deel van deze overtredingen werd toegeschreven aan mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Dat zijn er in Den Haag ruim zesduizend, waarvan een relatief klein deel buiten slaapt. De politie krijgt steeds vaker meldingen van overlast door buitenslapers: in 2018 waren dat er nog 1781, in 2025 liep dat aantal op tot 4143.
Rechter
Neem Branimir. De 42-jarige Bulgaar sliep vorig jaar in een portiek in de binnenstad, als hij niet in de weer was met grofvuil of dronken ruziemaakte op straat. Zes keer werd hij door de politie betrapt op overtredingen. Omdat hij dakloos is, en dus geen adres heeft om de boete naartoe te sturen, moest de rechter eraan te pas komen. Die veroordeelde de man dinsdag tot het betalen van vijf keer 110 euro voor het niet tonen van een identiteitsbewijs. Voor het buiten slapen krijgt hij geen straf. “Toen is er geen overlast geconstateerd. Dan vind ik het echt niet nodig om een boete op te leggen,” concludeert de rechter.
De kosten lijken hoger dan de baten
Dat vindt inmiddels ook de gemeente. Op aandringen van de Partij voor de Dieren besloot de gemeenteraad eind vorig jaar om mensen niet langer te beboeten voor ‘overtredingen die direct gerelateerd zijn aan hun dakloosheid’, zoals buiten slapen. Op overtredingen die overlast opleveren, zoals blowen, drinken en bedelen in bepaalde gebieden in de stad, wordt wel gehandhaafd. De afgelopen drie jaar zijn daarvoor volgens de gemeente in totaal 11.181 bekeuringen uitgeschreven. Terwijl ook dit vaak samenhangt met dakloosheid en de kosten hoger lijken dan de baten: het levert de al overbezette rechtbank stapels werk op en veel boetes blijven onbetaald.
Systeem
Branimir kwam niet opdagen bij de rechtszitting, net als de meeste verdachten van de ruim tweehonderd overtredingen die in één middag worden behandeld. Het gaat met name om ontbrekende identiteitsbewijzen, buiten slapen, wildplassen, openbare dronkenschap, zwartrijden, rondhangen en bedelen in 2024 en 2025. “Veel mensen verblijven hier inmiddels niet meer,” vermoedt de rechter. De ingeschakelde Poolse, Bulgaarse en Roemeense tolken dropen onverrichter zake af. De boetes gaan het systeem van het CJIB in, worden bij niet betalen verhoogd en worden alsnog geïnd als iemand een huis vindt en zich inschrijft.
Het college streeft naar een integrale aanpak
Dat beboeten van overlast door dakloosheid geen oplossing is van het probleem, maar vaak wel nieuwe problemen oplevert, onderkent de gemeente. “Het college streeft naar een integrale aanpak die zowel handhaving als zorg en begeleiding omvat,” zegt een woordvoerder van de gemeente, verwijzend naar het nieuwe actieplan tegen overlast door buitenslapers. Onderdeel daarvan is de extra nachtopvang in de Binckhorst die komende maand opengaat, met zestig slaapplaatsen, specialistische zorg en begeleiding. De gemeente verwacht daarmee in een halfjaar tijd 480 buitenslapers van de straat te kunnen halen en houden.
Bedelverbod
Om overlast rondom de nieuwe daklozenopvang te voorkomen, gaat in de Binckhorst een softdrugs-, alcohol- en bedelverbod gelden. Ook in winkelstraten in Laak wordt bedelen verboden, heeft de gemeente woensdag besloten na klachten van bewoners en winkelend publiek over opdringerig gebedel.
