Joodse roofkunst door familie foute Haagse generaal ingeleverd
Het schilderij ‘Portret van een jong meisje’ van de Haagse kunstenaar Toon Kelder wordt vermoedelijk teruggegeven aan de erfgenamen van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker.
‘Kunstdetective’ Arthur Brand en Telegraafjournalist John van den Heuvel ontdekten het schilderij bij een kleindochter van de collaborerende Nederlandse generaal Hendrik Seyffardt (officieel: Seijffardt) nadat zij door weer een ander familielid op het spoor van het verloren gewaande doek waren gezet. Maandag heeft Van den Heuvel het schilderij opgehaald. Dezelfde avond toonde hij het samen met Brand in het tv-programma Eva.
Het familielid, dat pas onlangs ontdekte dat hij een nazaat van de generaal was doordat de familienaam na de oorlog werd gewijzigd, benaderde Brand. “Hij zag geen andere mogelijkheid dan via mij de pers te benaderen om zo de druk op de familie te vergroten en het schilderij terug te geven,” zei Brand hierover in de tv-uitzending. Die ‘druk’ werkte kennelijk goed, want Van den Heuvel kon het doek na enig aandringen meenemen.
Goudstikker kwam in 1940 bij zijn vlucht naar Engeland door en ongeluk om het leven. Veel waardevolle, zeventiende-eeuwse stukken kwamen via een dubieuze veiling in het bezit van Nazi-kopstuk Hermann Goering. In 2006 is de Goudstikker-collectie voor zover die intussen in handen was van de Nederlandse staat gerestitueerd aan de erfgenamen in de Verenigde Staten. Volgens Arthur Brand hebben de erven ook belangstelling voor het nu teruggevonden werk.
Vrijwilligers-Legioen Nederland
Hendrik Seyffardt (1872-1943) was bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog luitenant-generaal buiten dienst van het Nederlandse leger. Hij koesterde al veel langer fascistische sympathieën en was enige tijd lid van de NSB. Na 1940 ging hij zich inzetten voor de vorming van het Vrijwilligers-Legioen Nederland, dat Nederlandse mannen wierf voor dienst in het Duitse leger. In naam was hij commandant van dat legioen. In de praktijk bestond het nauwelijks als zelfstandige eenheid. De Nederlandse vrijwilligers werden uiteindelijk ondergebracht in een brigade van de Waffen-SS. De rol van Seyffardt was snel uitgespeeld.
De verzetslieden Jan Verleun en Gerrit Kastein liquideerden de generaal in zijn woning aan de Van Neckstraat in het Benoordenhout
Toen NSB-leider Anton Mussert begin 1943 een eigen college van ‘gemachtigden’ formeerde met daarin ook Seyffardt, ontstond bij het verzet de vrees dat dit de opmaat was tot een NSB-regering. De verzetslieden Jan Verleun uit Amsterdam en Gerrit Kastein, een communistische psychiater uit Den Haag, liquideerden de generaal op 5 februari van dat jaar in zijn woning aan de Van Neckstraat 36 in het Benoordenhout.
Tachtig jaar in de familie
Hoe het schilderij van Kelder in het bezit kwam van Seyffardt is onbekend. Wel is het zo’n tachtig jaar in de familie gebleven. Een van de familieleden werd aan het denken gezet toen vorig jaar in Argentinië een ander werk uit de Goudstikker-collectie opdook, ‘Damesportret’ van de Italiaanse meester Vittore Ghislandi; het hing boven de bank bij nazaten van een gevluchte nazi. Zij hebben het overgedragen aan de Argentijnse justitie.
Toon Kelder (1894-1973) was na de oorlog een redelijk bekende schilder van de Nieuwe Haagse School. Hij was lid van het kunstenaarsgenootschap Pulchri Studio. Voor de oorlog werkte hij traditioneel; hij maakte veel vrouwenportretten. Later koos hij voor de abstracte kunst. In het Westbroekpark staat de bronzen sculptuur ‘Object, 1978’ van zijn hand.
