Gamal Ahmed strijdt voor een vrij Soedan: ‘Het is een groot misverstand dat dit een burgeroorlog is’
Terwijl de aandacht van het Westen verschuift van Oekraïne en Palestina naar Venezuela en Iran, gaan oorlog en honger in Soedan onverminderd door. Vanuit Den Haag doet activist Gamal Ahmed er alles aan om het leed in zijn land onder de aandacht te brengen.
Een kleine groep Soedanezen verzamelt zich op 19 november 2025 op het drassige veldje tegenover de Tweede Kamer. Onder de paraplu’s houden de aanwezigen vlaggen, bekers koffie en protestborden vast. De strekking van de meeste teksten is dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) moeten stoppen met het financieren van de oorlog in Soedan. Het enigszins troosteloze protest is symbolisch voor de schamele mondiale aandacht die naar Soedan uitgaat, terwijl de situatie daar door verschillende hulporganisaties ‘de grootste humanitaire ramp van deze tijd’ wordt genoemd (zie kader).
Het regime had jarenlang leugens verspreid om de bevolking gedeisd te houden
Een van de demonstranten is Gamal Mohammed Ahmed (55). Op zijn negentiende kwam hij vanuit Soedan in Den Haag terecht. Ondanks de problemen in het land had hij er een goede jeugd, tot generaal Omar al-Bashir in 1989 een coup pleegde. “Het regime heeft alles verwoest,” begint Ahmed zijn verhaal in Ontmoetingscentrum Morgenstond, waar de Soedanese vereniging regelmatig samenkomt. Hij sloot zich aan bij politieke studentenbewegingen, maar zijn toekomst in Soedan voelde onder de dictatuur kansloos. Bovendien liep hij gevaar door zijn activisme. Na de middelbare school vluchtte Ahmed naar Nederland, maar hij bleef altijd nauw met zijn geboorteland verbonden. Zo hielp hij bij de oprichting van een Soedanese vereniging in Den Haag, waarvan hij een tijdlang voorzitter was. “Ik wilde iets voor mijn land doen.”
Grootste humanitaire ramp
In 2023 breekt er een oorlog uit tussen het Soedanese regeringsleger (SAF) en de paramilitaire groep Rapid Support Forces (RSF), voorheen Janjaweed. Beide strijdkrachten stonden aanvankelijk aan de kant van Omar al-Bashir, maar kwamen na de revolutie steeds meer tegenover elkaar te staan. Sinds het uitbreken van de oorlog zijn 12 miljoen Soedanezen binnen de landsgrenzen op de vlucht geslagen en zijn 4 miljoen mensen het land ontvlucht. Door de grootschalige verwoestingen is er ook een hongersnood uitgebroken; in 2026 zullen naar verwachting zo’n 21 miljoen mensen lijden aan acute voedselonzekerheid, waarschuwt UNICEF. De RSF is momenteel vooral actief in de westelijke regio Darfoer. Volgens mensenrechtenorganisaties maakt de militie zich daar schuldig aan massaexecuties, etnische zuiveringen en seksueel geweld tegen meisjes en vrouwen. De bloedbaden zijn zichtbaar op satellietbeelden. Afgelopen maandag diende het Internationaal Strafhof een aanklacht in tegen de RSF wegens vermeende oorlogsmisdaden.
Terugkeer
Ongeveer twintig jaar later, toen Zuid-Soedan zich na een lange oorlog afsplitste, leken andere tijden aan te breken. Om te helpen met de wederopbouw keerde Ahmed in 2010 terug met zijn vrouw en vier kinderen. Maar de schijn bleek bedrieglijk. “Het regime had jarenlang leugens verspreid om de bevolking gedeisd te houden,” zegt hij. “Het land was kapot en corrupt.” Dus besloot Ahmed opnieuw naar Nederland te gaan. Terwijl hij hier, in eerste instantie zonder zijn gezin, een bestaan probeerde op te bouwen, verslechterde de situatie in Soedan steeds verder. “Er was geen brandstof, geen elektriciteit en mensen konden geen geld opnemen,” somt Ahmed op. “We wisten dat het regime aan het wankelen was.”
Gamal, we kunnen de deur niet uit en horen alleen maar knallen
De veiligheidsdiensten traden hard op toen er in 2019 grootschalige protesten uitbraken, maar de strijdlust onder de bevolking overheerste. Terwijl Ahmed om de dag bij de Tweede Kamer protesteerde tegen het regime, deden zijn kinderen, die pas in 2021 weer naar Nederland zouden komen, hetzelfde in de Soedanese hoofdstad Khartoem. Op 6 april 2019 kwamen honderdduizenden mensen naar het hoofdkwartier van de militairen. En met succes: het leger dwong al-Bashir af te treden.
‘Geen burgeroorlog’
Na de revolutie ontstond een conflict tussen het regeringsleger (SAF) en een paramilitaire groepering (RSF), waarbij het regeringsleger door Egypte wordt gesteund en de RSF door de VAE en de Russische Wagner-groep. In april 2023 ging het goed mis en nam de RSF grote delen van de hoofdstad in. Ahmeds zus belde hem die ochtend op: ‘Gamal, we kunnen de deur niet uit. We horen alleen maar knallen. Mijn collega’s wilden naar hun werk, maar het ministerie is opgeblazen en de lichamen liggen overal.’ Als hij erover vertelt, valt Ahmed even stil. In de weken erop vluchtten zijn zussen, net als miljoenen anderen, uit de hoofdstad.
Aanhangers van de RSF kunnen Soedanezen hier vrijuit intimideren
Internationale media spreken van een burgeroorlog, maar volgens Ahmed klopt die term niet. “Dat is een groot misverstand. Het is een opstand van een militie tegen de staat en de Soedanese bevolking, waarbij de RSF steun krijgt van buitenaf. Ze kwamen met duizenden, ook buitenlandse militairen, en met wapens die we nog nooit hadden gezien.”
Crisisgroep
In Nederland hielp Ahmed direct met het oprichten van een crisisgroep. Als onafhankelijk activist stemt hij met verschillende organisaties af om demonstraties en gesprekken met Tweede Kamerleden of Europarlementariërs te organiseren. “Wij willen dat Nederland en de internationale gemeenschap begrijpen dat het geen burgeroorlog is, maar dat de Emiraten grip proberen te krijgen op Soedan.”
Inmenging door de Emiraten vindt niet alleen in Soedan plaats, vertelt Ahmed. Bij een recente stemming over een resolutie tegen de wreedheden in Soedan in het Europees Parlement voerde de VAE een intensieve lobbycampagne, schrijft nieuwssite Politico Europe. Over de rol van de Emiraten is uiteindelijk niets in de resolutie opgenomen. Volgens Ahmed reikt de lange arm van het regime zelfs tot in Den Haag. “Aanhangers van de RSF krijgen steun en kunnen Soedanezen hier vrijuit intimideren. Dat is in Nederland een van onze grootste angsten.”
Als het kabinet de vluchtelingenstroom wil stoppen, moet het druk uitoefenen op de landen die de oorlog financieren
Hij hoopt dat Nederland zich duidelijk uitspreekt tegen de RSF en de Emiraten. “Ik weet zeker dat de oorlog stopt als de steun van de Emiraten ophoudt. Als het kabinet de vluchtelingenstroom wil stoppen, moet het druk uitoefenen op de landen die de oorlog financieren.”
Hoopvol blijven vindt Ahmed intussen lastig. “Als ik zie dat economische belangen steeds weer belangrijker zijn dan mensenlevens, ben ik niet optimistisch. Maar ik ga niet stoppen. We blijven doorgaan om de politiek bewust te maken van dit onrecht.”
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
