Column: Sloop als onderhoudsstrategie
Woningcorporaties laten oude buurten verkrotten en kiezen vervolgens voor sloop- en nieuwbouw. Zo gaat de ziel van authentieke wijken verloren, schrijft columnist Christiaan Weijts.
In de Koppelstokstraat, in het Havenkwartier, staat een houten scheepsmodel op een vensterbank, tussen halfgeopende vitrages. Ineens moet ik denken aan het Schip van Theseus uit de Griekse oudheid, waarbij een filosoof de vraag opwierp: stel dat je in de loop der jaren elk onderdeel zou vervangen – elke plank of mast, ieder touw, het roer, alles – is het dan nog wel hetzelfde schip?
Ik denk niet dagelijks aan Theseus’ schip. Het komt vooral door de politieke ontwikkelingen en de achterstallige onderhoudsstaat van de huizen in dit buurtje. De huisnummers zijn bijna weggesleten van de plaatjes boven de deuren met afbladderende verf. Dakkappellen op de karakteristieke rode daken naderen het stadium van verkrotten. Hier had de woningcorporatie, Hof Wonen, wel iets eerder een plankje mogen vervangen.
Nu komt er een onderzoek. Wat is de bouwkundige staat en hoe gaan we dit aanpakken? Renoveren? Of jagen we de sloopkogel door de 250 woningen van dit oude stukje Scheveningen en vervangen we het in één klap door goed geïsoleerde nieuwbouwwoningen – ongetwijfeld van het robuuste, strakke soort dat hier overal in de haven oprijst? Huizen die eruitzien als designkeukens: glad, praktisch, maar zonder herinneringen.
Duurzaamheid begint blijkbaar met een bulldozer
Goed om te zien dat de bewoners meteen in actie zijn gekomen met een petitie: de optie ‘sloop’ moet van tafel. Ze hebben natuurlijk gezien hoe dat gegaan is bij het Weigeliaplein in de Heesterbuurt. Ook zo’n karakteristiek blokje woningen met een eigen ziel en een eigen geluid. Een fijn blokje met laagbouw, gegroepeerd rond een speeltuintje en gras. Een buurtcentrum op de hoek.
Ook daar was achterstallig onderhoud. Een deel van de bewoners was tegen sloop en nieuwbouw. De gemeenteraad schoot de nieuwbouwplannen af, maar woningcorporatie Haag Wonen hoeft zich kennelijk niets van zo’n democratische besluitvorming aan te trekken en lijkt nu toch te gaan slopen en herbouwen. Nieuwbouw gaat tegenwoordig door voor duurzaam. En duurzaamheid begint blijkbaar met een bulldozer.
De woningcorporatie gedraagt zich als een tandarts die pas ingrijpt als een kies helemaal zwart en verrot is. O nee, trekken is in dit stadium echt beter dan vullen. Er zit niks anders op. Maar u krijgt er een schitterend duurzaam kunstgebit voor in de plaats.
Het Havenkwartier blijft het Havenkwartier als de corporaties doen waar ze voor betaald worden
Sloop als onderhoudsstrategie. En daar gaan weer wat jarentwintighuizen, uit het stadsontwerp van Berlage. Blijkbaar is het voor zo’n woningcorporatie gemakkelijker en lucratiever om het tegen de vlakte te gooien en te vervangen door uniform modern spul. Als je het Weigeliaplein stukje voor stukje renoveert, blijft het nog steeds het Weigeliaplein, met dezelfde mensen, dezelfde atmosfeer. Het Havenkwartier, met die straten die knaloranje kleuren tijdens internationale voetbalcompetities, blijft het Havenkwartier als de corporaties doen waar ze voor betaald worden. Maar als ze dat zo sterk laten versloffen dat sloop en nieuwbouw ineens een aantrekkelijke optie wordt, dan komt er een andere atmosfeer.
Stel je voor dat iemand in één klap de inhoud van al je kledingkasten vervangt door kraaknieuwe confectie. Knisperend nieuw, strak en smetteloos. Het zal vast passen, maar wat je verliest is de eigenheid. Die ene lekkere trui, dat shirt dat je op dat ene huwelijksfeest droeg, die afgetrapte schoenen waar je aan gehecht bent.
Sommige bewoners zullen niet meer terugkeren als de huren stijgen. De samenstelling van de buurt zal veranderen. Hoe je ook denkt over het gedachtenexperiment van Theseus’ schip, iedereen is het erover eens dat als je het in één klap vervangt, het niet meer hetzelfde schip is. De ziel is eruit. Want een huis kun je vervangen, maar een buurt niet.
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
