Column: De staafmixer in Morgenstond om arm en rijk te mengen
Om de stad minder verdeeld te maken verhoogt de gemeente de huren in wijken op het ‘veen’ en verlaagt ze die in wijken op het ‘zand’. Columnist Christiaan Weijts betwijfelt of duurdere huizen ook betere wijken opleveren.
Morgenstond heeft goud in de mond, maar niet op een grijze januariochtend. In de gelijknamige wijk schijnt de zon alleen op foto’s, op een bord van de woningcorporatie die de flats opknapt naast winkelcentrum Leyweg.
Het contrast tussen artist’s impression en alledaagse impressie is altijd al groot, maar nu is het extreem. Nee, dit is niet de enige wijk waarin het vuilnis niet is opgehaald door de kleine ijstijd van vorige week, en toch zijn ze de stapels vuilniszakken, dozen, klusafval en stukken bankstel die hier zijn aangespoeld op de eilanden rond de ondergrondse containers net iets overdadiger. De inhoud van opengereten zakken is door de kaarsrechte, monotone straten gewaaid. In elke sloot dobbert wel een kerstboom. Boven de daken van de flats cirkelen krijsende meeuwen die ik dichter bij de kust juist helemaal niet hoorde.
Alsof je door een duurdere jas aan te trekken ook meteen het weer verandert
Het blijft opmerkelijk, hoe de stad zo radicaal van sfeer verandert als je alleen maar een grote weg oversteekt. Zeker voor iemand die in Rotterdam woont, zoals Co Engberts – nu een maand of acht wethouder volkshuisvesting, welzijn, wijken en zuidwest – zal die verdeeldheid vreemd zijn. Misschien pleit hij daarom in een interview met Omroep West voor een ‘ongedeelde stad’. Arm en rijk meer mengen, is een van de goede voornemens uit het vijfjarenplan dat de gemeente sloot met woningcorporaties. Hij gaat proberen om ‘op het zand meer sociaal te krijgen’. En andersom. Meer asociaal op het veen dus. Of nou ja: ‘In kwetsbare wijken ligt het accent op het toevoegen van woningen in het middensegment,’ aldus de overeenkomst.
Heel concreet: in een wijk als Morgenstond – waar dit nieuwe beleid als eerste ingaat – gaan de huurprijzen van vrijgekomen woningen omhóóg. De filosofie is dat dit vanzelf rijkere en hogeropgeleide bewoners trekt, en zo, al even vanzelf de leefbaarheid omhooggaat. Alsof je door een duurdere jas aan te trekken ook meteen het weer verandert. In de ‘meer veerkrachtige wijken’ gaan die huren dan weer juist omlaag (‘meer sociaal op het zand’) en ziet: op het stadhuis hoeven ze er de staafmixer maar in te steken en de Ongedeelde Stad zal achter de duinen nederdalen.
Sociale huur in de duurdere buurten, dat is opwaartse mobiliteit
Ik weet het niet zo goed. Zullen er woningzoekenden zijn die hier straks, als de flats geïsoleerd en geverfd zijn, langsfietsen en denken: god ja, het is een achterstandswijk, maar de huren zijn nu zodanig verhoogd, dat het wel aantrekkelijk wordt? Andersom werkt het vast. Sociale huur in de duurdere buurten, dat is opwaartse mobiliteit, dat is voor die kwetsbare groepen een lot uit de loterij, een verhoging van status en kansen. Maar van Morgenstond maak je niet vanzelf een sfeervolle buurt door te mikken op rijkeren. Als die al komen.
Het begint al bij de misvatting dat sociaal mengen automatisch tot minder problemen leidt. Twee jaar terug opperden de twaalf directeuren van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid dat al, en dat kreeg scherpe kritiek. In de Volkskrant maakte een groep van tien wetenschappers van zeven Nederlandse universiteiten gehakt van dat maakbaarheidsdenken. Zij stelden dat er géén wetenschappelijk bewijs is voor de toename van sociale problemen door de concentratie van armoede op één plek. ‘Daarentegen is er wel veel bewijs dat het mengen met welvarende nieuwkomers niet leidt tot een betere sociaaleconomische positie van arme bewoners. Bovendien voeden grote verschillen tussen arm en rijk juist in deze wijken de onvrede en het wantrouwen.’
Op het bord schijnt de zon nog steeds. In de sloot ernaast drijven kerstbomen tussen het huisvuil. Je kunt er een staafmixer in zetten, maar niet alles laat zich gemakkelijk pureren.
De redactie biedt u dit verhaal gratis aan. Meer Haagse verhalen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
