Alleen strengere handhaving geen oplossing voor afvalprobleem
Alleen handhaven is niet genoeg om bijplaatsingen van afval aan te pakken. De onderliggende oorzaken blijven daarmee bestaan.
Dat blijkt uit een onderzoek van de Erasmus Universiteit in opdracht van de gemeente Den Haag. Verkeerd afval dumpen wordt volgens de onderzoekers vooral veroorzaakt door externe sociale factoren, zoals de mate waarin bewoners zich verbonden voelen met hun wijk en mogelijke taalbarrières. Zo leiden die barrières regelmatig tot misverstanden over de geldende afvalregels. Het opleggen van een boete biedt daarvoor geen oplossing, constateren de onderzoekers. Ook andere omstandigheden spelen een belangrijke rol, zoals de sociaaleconomische achtergrond van bewoners.
Die sociale factoren zijn allemaal wensdenken
Bewoners die meer sociale druk ervaren, hebben bovendien vaker het gevoel dat de gemeente onvoldoende voor hun wijk zorgt. Daardoor zijn zij minder geneigd hun afval op de juiste manier weg te gooien. Dat staat haaks op de werkelijkheid: juist in deze wijken wordt vaak extra schoongemaakt. Volgens de onderzoekers spelen sociale relaties dan ook een belangrijke rol in het zogenoemde ‘afvalgedrag’. Minder onderling contact tussen buurtbewoners leidt bijvoorbeeld tot minder gezamenlijke initiatieven om de buurt schoon te houden.
De indruk dat containers vol zitten, leidt bovendien tot meer bijplaatsingen. ‘Als er al een vuilniszak naast een container ligt of een van de containers klemzit, ontstaat al snel het beeld dat alles vol is,’ schrijven de onderzoekers.
Afvalcontainer
In de gemeenteraad is het probleem van bijplaatsingen bij afvalcontainers al langer een heet politiek hangijzer. De partij Hart voor Den Haag pleit ondanks de conclusies van het rapport juist voor strengere handhaving. “Die sociale factoren zijn allemaal wensdenken,” zegt Hart voor Den Haag-raadslid Carlos Martinez van Andel. Volgens hem kan strengere handhaving een mentaliteitsomslag teweegbrengen. “Het is simpel: boetes moeten omhoog. Als je een boete van meer dan 200 euro krijgt, denk je wel twee keer na voordat je je vuilniszak naast de container zet.”
Afval wordt vaker verkeerd geplaatst uit onwetendheid dan uit onwil
“We weten dat de pakkans bij bijplaatsingen laag is,” zegt Maarten De Vuyst, fractievoorzitter van GroenLinks. Volgens hem kunnen kleine ingrepen al veel effect hebben. “Als je bijvoorbeeld planten rond een ondergrondse container plaatst, zetten mensen er minder snel vuilniszakken naast. Want niemand legt zijn afval op planten.”
De gemeente kan volgens De Vuyst wel duidelijker communiceren. Zo zouden stickers op de containers kunnen aangeven waar bewoners naartoe kunnen als een container vol zit. “Dan weten mensen dat er zestig meter verderop nog een container staat. Afval wordt vaker verkeerd geplaatst uit onwetendheid dan uit onwil.”
