Vijftien jaar ontmoeting tussen Indiase en hedendaagse dans: de visie van Kalpana Raghuraman
Kalpanarts komt met drie nieuwe stukken naar Korzo en De Regentes. Al vijftien jaar maakt Kalpana Raghuraman hedendaagse dans met Indiase wortels in Den Haag. “Kalpanarts past niet in een kader.”
Vijftien jaar geleden startte de Indiaas-Nederlandse Kalpana Raghuraman als ‘artist in residence’ bij Korzo en vijf jaar later richtte ze haar eigen dansgezelschap Kalpanarts op. In die jaren is haar kijk op dans deels veranderd, maar ook deels hetzelfde gebleven. “Er is enorm veel gebeurd,” vindt Raghuraman. “Ik heb een grote verscherping en verdieping bereikt van wat ik zocht. Ik wilde toen weten wat er mogelijk is vanuit een niet-westerse dansvorm en hoe die kan uitnodigen voor de wereld hier en vandaag. Ik vond het daarom interessant Indiase dans aan te bieden en dat vind ik nog steeds, maar ik heb een enorme stap gemaakt als maker en visionair, samen met Gysèle ter Berg als zakelijk directeur en ‘artistic associate’. Wij vormen echt sámen het gezelschap; we dagen elkaar uit maar steunen en vertrouwen elkaar ook volledig.”
Recensenten kijken vanuit een behoefte aan oriëntalisme of exotisme
“Kalpanarts past natuurlijk niet in een kader. Programmeurs vinden het soms eng om te gokken op iets nieuws, maar eenmaal binnen worden we meestal goed ontvangen. Recensenten zijn weleens kritischer. Sommigen van hen vragen zich af: waar is het Indiase in deze voorstelling? Die recensenten kijken vanuit een behoefte aan oriëntalisme of exotisme. Anderen begrijpen juist niet hoe dit hedendaagse dans kan zijn, want in hun optiek zou hedendaagse dans er zo en zo uit moeten zien. Maar het publiek vindt ons relevant. En we hebben een eigen dramaturg die ons helpt na te denken over hoe we naar dans en onszelf kijken.”
Het Nationale Ballet
Onlangs begon Raghuraman ook als creative associate bij Het Nationale Ballet in Amsterdam. “Ted (Brandsen, artistiek directeur, red.) en ik kennen elkaar al lang. Hij vroeg mijn advies voor de voorstelling ‘La Bayadère’, die uiteindelijk in 2020 niet doorging vanwege corona. Later zijn we daar opnieuw aan begonnen, ditmaal met mij niet slechts als adviseur erbij maar als coregisseur. Mijn achtergrond als antropoloog komt daarbij van pas. Ik heb bij Het Nationale Ballet tot nu toe een productie gemaakt met hun Juniors en dansers van Kalpanart. Ik heb lesgegeven in de International Summer School en volgend jaar doen we eindelijk ‘La Bayadère’ én een eigen stuk met mijn gezelschap en de dansers van het hoofdgezelschap van Het Nationale Ballet.”
Mens en sterren
In Korzo presenteert Kalpanarts binnenkort op één avond drie stukken onder de naam ‘Triple Vision’. ‘Tara’ en ‘Fluid’ hebben eerder gespeeld, ‘Whisper’ is helemaal nieuw. De stukken hebben een samenhang, verklaart Raghuraman. “Het gaat telkens om de relatie van het individu met het grotere geheel en het reiken daarnaar. Het eerste stuk heet ‘Tara’, Sanskriet voor ster. Het gaat om het individu en de sterren en planeten. Basgitarist Mark Haanstra spiegelt danseres Indu Panday in muziek. Hij representeert het grotere dat reageert op het individu. Mark is een eclectisch kunstenaar, hij kent de Indiase muziek maar speelt ook klassiek en rockmuziek.”
Laila heeft gezondheidsproblemen gehad en wilde daar heel graag iets mee doen in de dans
Het tweede stuk, ‘Fluid’, gaat over mannelijkheid en vrouwelijkheid. “In de Indiase mythologie en religie is er een god die half man en half vrouw is. Beiden bestaan samen en hebben elkaar nodig. In ‘Fluid’ treden een mannelijke danser en een vrouwelijke zangeres op. De grotere energie wordt hier gereflecteerd in twee eenheden. Jan Schellekens is een krachtige breakdancer die laat zien dat kracht ook breekbaar en intiem kan zijn. Zangeres Shashwathi Jagadish is een kleine vrouw, maar wacht maar tot ze haar mond opentrekt.”
Geneeskunde
Het laatste onderdeel, ‘Whisper’, is een solo van Laila Gozzi. “Ik ben veel met haar in gesprek geweest,” verklaart Raghuraman. “Laila heeft gezondheidsproblemen gehad en wilde daar heel graag iets mee doen in de dans. ‘Whisper’ gaat om de spanning tussen westerse en Indiase geneeskunde. Het Westen ziet het lichaam als losse onderdelen en behandelt symptomatisch, terwijl in India lichaam en geest één zijn. Traditie en intuïtie horen erbij. Laila heeft echt last gehad van de westerse geneeskunde. Het is niet flexibel, je wordt van het kastje naar de muur gestuurd tot je je verloren, ongehoord en ongelukkig voelt. Maar Laila bleef zoeken. Ik zie een parallel met Kali, de Indiase godin van kracht en destructie, maar ook van transformatie. Zij zet pijn om in kracht.”
Kalpanarts, ‘Triple Vision’, zaterdag 13 september, Korzo Theater (première) en vrijdag 14 november, Theater De Regentes. Landelijke tournee tot en met 21 februari 2026. Meer informatie.
