Philip Peters 1948-2025: Gepassioneerd kunstgenieter, mentor en curator
De bekende Haagse kunstcriticus Philip Peters is op maandag 28 juli op 77-jarige leeftijd overleden. Hij heeft veel betekend voor de actuele kunst in de stad, schrijft kunstenaar Diederik Gerlach.
Als kunstwerken terug kunnen kijken dan zou een flink aantal goede herinneringen bewaren aan een vriendelijk uitziende, gezette heer onder een ondeugend krullenkapsel, vastbesloten om zo lang mogelijk met indringende blik elke nuance in zich op te nemen, te ondergaan en te doorgronden. Ja, gevleid zouden ze zijn door de gepassioneerde aandacht van deze gulzige kunstgenieter, die het labyrint van de geest vol liet stromen met alle lijnen, vormen en kleuren die de compositie bepaalden, en de bereidheid toonde tot een visuele wandeling aan de hand van de schepper.
Gelukkig was deze heer niet alleen gulzig maar ook gul: hij deelde in schrift en gesproken woord zijn passie voor de kunst; hij was een curator en mentor, aan wie kunstenaars, aspirant-kunstenaars en talrijke andere mensen veel te danken hebben.
In vogelvlucht: geboren en getogen in Amsterdam, met een loodzware erfenis: zijn Joodse ouders waren voorbestemd te worden vernietigd. Ze leerden elkaar kennen in Auschwitz, raakten verliefd en overleefden het kamp. Na een studie kunstgeschiedenis in Leiden, waar hij college kreeg van een piepjonge Rudi Fuchs, verhuisde Philip naar Den Haag. Daar trad hij in het huwelijk met kunstenares Christie van der Haak. Twee kinderen werden geboren: Jona en Eline.
Haags Centrum voor Aktuele Kunst
Intussen had hij naam gemaakt als kunstscribent en -recensent (Museumjournaal, NRC, Haagse Post) en mengde hij zich in het Haagse kunstleven met zijn curatorschap van het HCAK (Haags Centrum voor Aktuele Kunst), waar ik hem in 1988 heb leren kennen, toen hij mij uitnodigde deel te nemen aan ‘Signatuur-36 standpunten in de Nederlandse schilderkunst’. Het HCAK werd onder Philips leiding een niet te onderschatten bolwerk, te midden van een tanend kunstklimaat waarin eerbiedwaardige verenigingen als Pulchri en Kunstkring hun importantie kwijtraakten.
Philip Peters schreef geweldige teksten over mijn werk in ‘Anatomische Droom’ (2001) en de monografie ‘Promenade langs het gemis’ (2008), en over Den Haag in het boek ‘Den Haag Ontijdelijk’ uit 2009, een werkelijk schitterend essay.
Ook toen hij bijna niet meer kon lopen bleef hij mijn werk volgen, zijn stoel verplaatsend van schilderij naar schilderij. Wat een eer. Daarnaast was hij een persoonlijke vriend, hartelijk en gastvrij en, ondanks zijn lichamelijke ongemakken, altijd bereid tot een grap. Elke opmerking werd besnuffeld en beproefd op humoristisch gehalte, iedere bewering zo mogelijk omgekeerd.
Piero della Francesca
Op groepsvakanties was Philip het vanzelfsprekende middelpunt. Steeds vol aandacht voor de kunst die we bekeken, in Frankrijk, Duitsland en Italië. Ik durf te beweren dat zijn lievelingskunstwerk de ‘Madonna del Parto’ was, dat indrukwekkende losstaande fresco (Monterchi, Toscane) van Piero della Francesca, met die twee grappig gespiegelde engelen, de zwangere Madonna flankerend – Philip was er niet voor weg te slaan. Het was ook precies hoe hij het liefste naar kunst keek: alleen te mogen zijn tegenover één kunstwerk in een besloten ruimte, en dan alleen maar kijken, jezelf uitschakelend.
Piero della Francesca, ‘Madonna del Parto’. | Foto: Museo della Madonna del Parto,
Monterchi
Philip, deze unieke man, is niet meer. Hij zal voortleven in zijn vele kunstbeschouwingen en in de hoofden en harten van degenen die het voorrecht hadden hem te hebben gekend.
Diederik Gerlach is kunstenaar.
