Oekraïens verhaal in dans: ‘Humor is onmisbaar, zelfs in de donkerste situaties’
Het gezelschap Ukrainian International Ballet (UIB) uit Den Haag brengt met ‘INdependent 24’ een aangrijpende mix van oorlog, humor en nieuw begin. De dansers, onder wie een oorlogsveteraan, tonen de waarde van veerkracht en levenslust.
Een treinreiziger die wakker schrikt in een nachtmerrie. Een schoonmaakster die stiekem droomt van een hoofdrol. Een oorlogsveteraan in een rolstoel die zijn lichaam opnieuw ontdekt in de dans. En tien jonge vluchtelingen die hun indrukken van Den Haag vertalen in beweging, humor en ontroering. Dat is ‘INdependent 24’, een productie van het piepjonge gezelschap Ukrainian International Ballet (UIB) dat sinds enkele maanden opereert vanuit onze stad. De groep werd opgericht door Oekraïense dansers die sinds de Russische invasie van hun land in Nederland verblijven. “We wilden een project wijden aan wie wij zijn, en een verhaal over het leven van nu – tussen oorlog en een nieuw begin, tussen Oekraïne en Nederland,” vertelt artistiek directeur en danseres Vladyslava Kovalenko (27).
Oorlog en thuiskomen
De voorstelling bestaat uit twee delen. Het eerste, ‘Project – Emotions’, is samengesteld door de Oekraïense choreograaf Dmytro Borodai (25). Hierin staat het verhaal, en vooral de emoties, centraal van oorlogsveteraan Andrey Siromakha (25), die bij een Russische aanval in Oekraïne een arm en een been verloor en nu in een rolstoel leeft.
Toch danst hij een solo die door merg en been gaat. “We hoopten dat we hem een veilige ruimte konden geven op het podium,” legt Kovalenko uit. “Vanaf de eerste repetitie bloeide hij helemaal op. Hij straalde. Nu treedt hij ook elders op, dat is misschien wel onze grootste winst.”
In Oekraïne maken mensen grappen aan het front om te overleven
Het tweede deel, ‘de/het/één’, werd gecreëerd door de Nederlandse choreograaf Richèl Wieles. Hij verwerkte de ervaringen van tien Oekraïense dansers in Den Haag: de verbazing over de grote ramen in Nederlandse huizen, de klanken van de taal, het eeuwige gevecht met de wind. Ondanks de zware thematiek heeft de voorstelling ook luchtige momenten. “Humor is voor ons onmisbaar,” legt Kovalenko uit. “Zelfs in de donkerste situaties. Juist dan. In Oekraïne maken mensen grappen aan het front, omdat dat een van de manieren is om te overleven. Dat wilden we ook op het toneel laten zien: dat het leven altijd lichtpuntjes kent.”
Treinwagon
Het decor bestaat voor een deel van de voorstelling uit een treinwagon met een raam waarin een echte videoprojectie van Oekraïense spoorlijnen te zien is. Terwijl de trein rijdt, mijmert Andrey over zijn verleden en zijn toekomst. Zijn herinneringen nemen de toeschouwer mee langs vrolijke en tragische episodes: een romantische zonsopgang, een angstaanjagend masker dat de hel van de oorlog belichaamt, en uiteindelijk het feest van Ivana Kupala, een Oekraïens zomerfestival met vuur, bloemenkransen en hoop op liefde.
De eerste keer dat we hier een hedendaagse productie zagen, waren we overdonderd
“We wilden eindigen met levenslust, niet met tragedie,” vertelt Borodai. “Ja, de oorlog is er, en ja, het is zwaar. Maar uiteindelijk gaat het om de kracht om te leven en door te gaan.” “We hopen dat je beseft hoe belangrijk familie is, hoe kostbaar elke dag is en dat je samen sterker staat,” vult Kovalenko aan.
Inclusie
Wat ‘INdependent 24’ bijzonder maakt, is de kruisbestuiving tussen klassiek Oekraïens ballet en hedendaagse Nederlandse dans. De vluchtelingen, veelal geschoold in de klassieke traditie, lieten zich inspireren door de vernieuwingsdrang die ze in Nederland ontdekten. “De eerste keer dat we hier een hedendaagse productie zagen, waren we overdonderd,” zegt Kovalenko. “Het was zó krachtig. Dat wilden we meenemen in ons eigen werk.”
Als iemand zonder benen ineens ontdekt dat hij kan dansen, zie je hem veranderen
De groep beperkt zich niet tot voorstellingen. Er worden gratis workshops en masterclasses georganiseerd, ook voor mensen met een beperking. Het werken met Andrey smaakte naar meer. “Dans is niet alleen voor mensen met een perfect lichaam,” zegt Borodai. “Iedereen kan zich uitdrukken via beweging. Als iemand zonder benen ineens ontdekt dat hij kan dansen, zie je hem veranderen. Dat is onbetaalbaar.”
Kwetsbaarheid
Het Ukrainian International Ballet bestaat officieel pas sinds maart en werkt vanuit een opvanglocatie in Den Haag. De kern wordt gevormd door jonge kunstenaars. Hun leeftijd – midden twintig – staat in schril contrast met de zwaarte van de thema’s die vaak naar voren komen in voorstellingen.
“Wij zijn vluchtelingen die hun land hebben verlaten en wij willen eerlijk zijn in wat we creëren. In onze voorstellingen uiten wij pure gevoelens,” zegt Kovalenko nuchter. “Wij vermijden propaganda of commercie en dat is moeilijk in de kunstwereld, die vaak om geld draait. Wij hebben er bewust voor gekozen om dit pad te volgen zodat wij onszelf en onze identiteit niet verliezen.”
Ukrainian International Ballet , ‘INdependent 24’, vrijdag 12 september, 20.00 uur, Theater De Regentes. Meer informatie: www.uiballet.com
