Mauritshuis restaureert: verdwenen soldaat keert terug op schilderij Pieter de Hooch
Na lang wikken en wegen besloten de restauratoren van het Mauritshuis een verdwenen figuur terug te brengen op een schilderij van Pieter de Hooch. Maar de ingreep kan ook weer ongedaan worden gemaakt.
‘Een binnenplaats met een rokende man en een drinkende vrouw’ heette het schilderij heel lang. Maar er was iets geks aan de hand met deze schepping van de 17de-eeuwse meester Pieter de Hooch, wist het Mauritshuis al heel lang. Ooit moet er namelijk nóg een man zichtbaar zijn geweest. Die werd om onduidelijke redenen ooit overschildert. Dat hij onder de geschilderde houten schutting zat, was bekend door een eerdere restauratie en omdat er in The National Gallery in Washington een andere versie is van het doek met daarop twee drinkebroers. Bovendien ligt er nog een pijp op tafel en staat er nog een bierpul.
De verdwenen soldaat
Bij een recente restauratie rees het dilemma: de tweede man, een soldaat, terugbrengen of toch maar niet? ‘Na uitgebreid onderzoek en zorgvuldige afweging is besloten de soldaat grotendeels terug te brengen op het schilderij,’ meldt het museum dinsdag in een persbericht. De tweede man terugbrengen komt immers overeen met het uitgangspunt van De Hooch.
De keuze is terug te draaien, zoals bij alle restauraties die we doen
Restauratoren Sabrina Meloni en Abbie Vandivere werkten samen aan de reconstructie. “We hebben uiteindelijk voor een tussenoplossing gekozen,” vertelt Meloni. “De mannen dagen de vrouw uit tot een drinkspel, daar gaat het schilderij over. Maar in de afgelopen 360 jaar zijn de pigmenten van het schilderij deels verkleurd. Als we de soldaat helemaal hadden teruggebracht zoals te zien in de versie in Washington, was de nadruk voor de kijker te veel op hém komen te liggen door het kleurverschil. Daarom een meer ‘teruggetoonde’ versie van de soldaat en minder gedetailleerd. Een keuze die, zoals bij alle restauraties die we doen, terug te draaien is. Toekomstige generaties kunnen alle schilderingen die we hebben aangebracht weer verwijderen. Maar er is volgens ons nu een mooie balans in het schilderij teruggebracht.”
Doordrinken tot het streepje
De verdwenen soldaat keerde terug (klik om te vergroten). | Foto: Mauritshuis
Dat het om een drinkspelletje gaat blijkt uit het glas dat de vrouw aan haar mond zet. Het is een ‘pasglas’. Zij moet steeds tot aan het volgende streepje drinken. Het schilderij in Den Haag was door het verdwijnen van de soldaat een heel ander tafereel geworden: een man en een vrouw die samen een pauze lijken te nemen. Niet alle mysteries zijn opgelost. Wie de soldaat heeft laten wegschilderen en waarom blijft onduidelijk. Het moet ergens tussen 1660 en 1822 zijn gebeurd. In dat laatste jaar was de soldaat al vertrokken, is bekend uit een veilingcatalogus.
Het schilderij vóór de restauratie, zonder soldaat, mét oude vernislaag. | Foto: Mauritshuis
Madrid en Japan
Het schilderij is nog een paar weken in zaal 15 van het museum te zien. Het Mauritshuis is van 24 augustus tot 20 september gesloten wegen werkzaamheden. De De Hooch reist na die periode naar Madrid voor een wisseltentoonstelling met Museo Nacional Thyssen-Bornemisza. De werken uit Spanje zijn van 15 oktober tot 17 januari volgen jaar in Den Haag te zien, waaronder topstukken van Jan van Eyck, Pierro della Francesca en El Greco. Tegelijk zijn de Haagse werken in Madrid te zien, waaronder het vrijwel nooit uitgeleende ‘Gezicht op Delft’ van Johannes Vermeer. Van 15 augustus tot 14 oktober is het ‘Meisje met de parel’ van Vermeer niet in Den Haag. Het topstuk wordt uitgeleend aan het Nakanoshima Museum of Art in Osaka in Japan.
