Sam van Raalte schrijft boek over voetballand Indonesië: ‘Mij gaat het vooral om de sfeer en de mensen’
De jarenlange droom van Sam van Raalte om te schrijven over de voetbalcultuur in Indonesië is eindelijk uitgekomen. “De verhalen die ik maak, gaan weinig over wat er op het veld gebeurt, maar vooral over alles eromheen.”
‘Ik had nog nooit zo’n intense sfeer meegemaakt bij een voetbalwedstrijd, en dat terwijl het stadion maar voor driekwart gevuld mocht worden. Het volume ging nog een paar tandjes omhoog toen de wedstrijd eenmaal begon. Het spel was niet om aan te zien, maar daar was ik nauwelijks mee bezig. Ik was gefascineerd door wat er op de tribunes gebeurde,’ schrijft Sam van Raalte (35) in zijn boek over voetballand Indonesië. Waar komt die enorme passie van de voetbalsupporters toch vandaan? Die vraag stelde Van Raalte zichzelf in 2023, toen hij voor een ander project Indonesië bezocht. Uiteindelijk leidde die vraag tot het boek ‘De voetbalrepubliek’, dat deze week verschijnt.
Van Raalte, podcaster en verhalenmaker uit Den Haag, heeft Indonesische wortels. “Mijn grootouders van mijn moeders kant komen uit Java. In de jaren vijftig migreerden zij naar Nederland. Ik heb mijn opa nooit gekend en de communicatie met mijn oma was, mede door een hersenbloeding, lastig. Daardoor hebben we niet veel meegekregen over Indonesië,” vertelt hij.
De omslag
Voor zijn boek verdiepte Van Raalte zich volledig in het land van zijn grootouders. Hij bezocht niet alleen voetbalwedstrijden van het nationale elftal, maar ook van lokale clubs. Daarnaast sprak hij met spelers, fanatieke supporters, bestuurders en zelfs met Patrick Kluivert, die een periode bondscoach was van Indonesië. Die anekdotes wisselt hij af met de geschiedenis van het land. Zo beschrijft hij waarom voetbal aanvankelijk alleen door Europeanen werd beoefend, terwijl de lokale bevolking slechts mocht toekijken.
Vervolgens richt Van Raalte zich op het heden en de ambitie van Indonesië om zich voor het eerst te plaatsen voor een WK. Omdat het in Indonesië ontbreekt aan goede jeugdopleidingen, kiest de voetbalbond ervoor om in hoog tempo Nederlandse spelers met een Indische achtergrond te naturaliseren. Van Raalte vat die ontwikkeling in zijn boek treffend samen: ‘Waar de PSSI (de Indonesische voetbalbond, red.) een eeuw eerder werd opgericht uit verzet tegen de Nederlanders, trok de bond nu banden met de oude koloniale macht aan.’
Je hebt een goed functionerende overheid nodig om een goed sportklimaat te ontwikkelen
Het is vooral te wijten aan de infrastructuur (Indonesië bestaat uit meer dan 17.000 eilanden, wat het moeilijk maakt om talent te ontdekken) in combinatie met corruptie dat er voor deze methode werd gekozen, vertelt Van Raalte. “Je hebt een goed functionerende overheid nodig om een goed sportklimaat te ontwikkelen. Daarom doet Nederland het als klein land zo goed op de Olympische Spelen. Politici in Indonesië gebruiken voetbal om op korte termijn hun populariteit te vergroten, maar denken niet na over de lange termijn. Ze willen vooral het WK halen en zo snel mogelijk spelers naturaliseren in plaats van te investeren in een goede jeugdopleiding.”
Bestorming
Aan spectaculaire gebeurtenissen ontbreekt het in zijn boek niet. Zo reist Van Raalte naar Australië en Saoedi-Arabië om wedstrijden van het Indonesische elftal te volgen en maakt hij tijdens zijn verblijf mee hoe protesten tegen de regering oplaaien. Ook besluit hij bij een wedstrijd van lokale club Persib Bandung niet plaats te nemen op de perstribune, hoog in het stadion, maar tussen de fanatieke supporters te gaan staan. Met een veldbestorming als hoogtepunt.
Ik heb eerst van een afstandje toegekeken, maar daarna besloot ik toch mee te doen
Heeft hij daar inmiddels spijt van? Van Raalte lacht en zegt resoluut: “Nee. Tussen de harde kern staan was echt een intense ervaring. Door al het vuurwerk hing er zo veel rook dat ik niet eens meer kon zien of de wedstrijd nog bezig was. Toen de supporters het veld bestormden, heb ik eerst van een afstandje toegekeken, maar daarna besloot ik toch mee te doen. Het voelde als een bucketlistding. Schrijven of iemand een goede voorzet heeft gegeven, interesseert me niet zoveel. Mij gaat het vooral om de sfeer en de mensen.”
Met die aanpak wil Van Raalte zijn boek toegankelijk maken voor de ‘gewone’ voetbalsupporter. Tegelijkertijd hoopt hij lezers meer te leren over de koloniale geschiedenis. “In Nederland zijn we ons daar wel bewust van, maar veel weten we ook niet. De verhalen die ik maak over voetbal gaan weinig over wat er op het veld gebeurt, maar vooral over alles eromheen.”
Identiteit
Voetbal heeft Van Raalte geholpen om Indonesië en zijn inwoners beter te begrijpen. “Dat vind ik het meest waardevolle van dit hele proces. Indonesië is gigantisch, maar ik heb het gevoel dat ik het volk en de volksaard heb leren kennen. Indonesiërs zijn enorm optimistisch; Nederlanders zijn in vergelijking veel cynischer. Indonesië heeft bijna vierhonderd jaar kolonialisme meegemaakt, gevolgd door een dictatuur en nu opnieuw vormen van censuur. Ik vind het typerend dat Indonesiërs ondanks alles zo positief en dankbaar blijven.”
De uitgeverij voert momenteel gesprekken met meerdere uitgevers in Jakarta
Van Raalte hoopt dat zijn boek uiteindelijk wordt vertaald in het Bahasa Indonesia. “Uitgeverij Thomas Rap voert momenteel gesprekken met meerdere uitgevers in Jakarta. Hopelijk zit daar iets tussen.”
Ondertussen zit de schrijver vol nieuwe ideeën. Binnenkort reist hij naar de Verenigde Staten om voor zijn podcast ‘Grof Geld’, waarin hij vertelt over de business achter het voetbal, afleveringen te maken over het WK. Zonder Indonesië, dat zich uiteindelijk niet wist te kwalificeren. “Daarna blijf ik een tijd in de Verenigde Staten om door het land te reizen. Ik wil misschien een boek schrijven over de verschillende subculturen daar. Eerder sprak ik met ‘native Americans’ over de negatieve gevolgen van uraniumwinning en met hippies die een eigen gemeenschap hebben opgebouwd. Nu wil ik langs bij de Amish. De diversiteit van dit soort gemeenschappen vind ik enorm interessant.”
Sam van Raalte, ‘De voetbalrepubliek’. Uitgever: Thomas Rap. Prijs: € 23,99. Het boek ligt vanaf 11 juni in de boekhandel bij o.a. Bruna, Paagman en De Vries Van Stockum.
De redactie biedt u dit artikel gratis aan. Meer Haagse artikelen? Neem een (proef)abonnement op weekkrant Den Haag Centraal. Elke donderdag in de bus. De krant is ook verkrijgbaar bij onze verkooppunten.
