15 Oekraïense Hagenaars vertellen hun verhaal in nieuwe tentoonstelling
Oekraïners die zijn gevlucht door de oorlog en nu in Den Haag wonen, vertellen in de tentoonstelling ‘Dreams and Talents: Ukraine’ over hun dromen en ervaringen.
Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne verwelkomde Den Haag bijna 6000 Oekraïense vluchtelingen. Vijftien van hen staan centraal in de tentoonstelling ‘Dreams and Talents: Ukraine’. Zoals een studente die ervan droomt om de politiek in te gaan, een vormalig docente Oekraïense taal en literatuur die ervan droomt haar Nederlands te verbeteren zodat ze hier taalonderwijs kan geven, en weer een ander hoopt terug te kregen naar een vreedzaam Oekraïne.
Taal en cultuur
Bedenkers van de tentoonstelling zijn Lolita Yaroshenko en Liudmyla Trachuk. Beiden werken voor de gemeente Den Haag bij het project Nieuwkomers naar Werk, dat statushouders, asielzoekers en Oekraïners begeleidt naar werk. Sinds de start van het project in 2024 hielpen zij ruim vierhonderd Oekraïense nieuwkomers aan een baan. Omdat beide vrouwen zelf oorspronkelijk uit Oekraïne komen, herkennen zij veel van de obstakels waar hun landgenoten tegenaan lopen.
We proberen deze mensen aan werk te helpen zodat ze de taal leren
Zo is taal een van de uitdagingen. Trachuk: “Vier jaar geleden ben ik naar Nederland gevlucht. Voor mij was, en is, de taal een uitdaging. Sommige Oekraïners wonen hier al vier jaar, maar spreken de taal nog nauwelijks. Dat komt omdat ze vooral contact hebben met andere Oekraïners, zoals op de opvanglocaties waar ze wonen. Daarom proberen we deze mensen aan werk te helpen zodat ze de taal leren.”
Ook werkgevers zien taal vaak als een struikelblok. “Werkgevers vertellen dat ze deze mensen graag aannemen, maar dat wij ervoor moeten zorgen dat ze de taal leren,” vertelt Yaroshenko. “Binnen ons project is daar geen budget voor. Gelukkig zijn er ook werkgevers die wel actief meedenken. Zo organiseert de Albert Heijn taallessen voor medewerkers in de avond.”
Solliciteren
Een ander cultureel verschil is solliciteren. “In Oekraïne is het niet gebruikelijk om sollicitatiegesprekken te voeren. Daar kom je vaak via je netwerk aan een baan,” legt Yaroshenko uit. “Ook zijn Oekraïners terughoudend om vragen te stellen, omdat ze niet dom willen overkomen. Het woord assertiviteit kennen ze niet. Daarom vertel ik aan de personen die ik help: je kan het altijd vragen; nee heb je, ja kan je krijgen.”
We worden zelfs gebeld door mensen uit Amsterdam
Die bescheidenheid herkent Yaroshenko ook bij zichzelf. “Ik woon hier inmiddels 29 jaar. In Oekraïne had ik een leidinggevende functie. Toen ik hier kwam, moest ik helemaal opnieuw beginnen. Zelfs na het leren van de taal voelde ik mij lang onzeker.” Trachuk beaamt dat. “We komen uit een ander land en weten niet hoe we moeten beginnen. Je moet veel vragen; over alles. Oekraïners zijn een beetje gesloten, en niet zo direct als Nederlanders.”
Vertrouwen
Voor de tentoonstelling selecteerden Trachuk en Yaroshenko de vijftien geportretteerden, die werden vastgelegd door fotograaf Jeffrey Grouwstra. “De opening van de tentoonstelling was bijzonder. Alle geportretteerden hebben in het Nederlands gespeecht. Heel knap, want het is best moeilijk om voor een publiek te spreken,” vertelt Yaroshenko trots.
Voor de tentoonstelling selecteerden Trachuk en Yaroshenko de vijftien geportretteerden. Klik op foto om te vergroten. | Foto: Jeffrey Grouwstra
We kunnen niet iedereen helpen doordat zij de taal niet spreken
Dat het gemeentelijke project zijn vruchten afwerpt, merken Trachuk en Yaroshenko aan hun roodgloeiende telefoon. “We worden zelfs gebeld door mensen uit Amsterdam,” zegt Yaroshenko lachend. “Den Haag is de enige gemeente met zo’n project. Bovendien vertrouwen veel Oekraïners ons. Sommigen hebben slechte ervaringen met uitzendbureaus. Daarom adviseer ik ze: kom naar ons toe.”
Toch lukt het niet om iedereen aan een baan te helpen. “We hebben een grote caseload, maar we kunnen niet iedereen helpen doordat zij de taal niet spreken,” legt Yaroshenko uit. Zij wijst erop dat het voor werkgevers voordelig is om Oekraïners aan te nemen, omdat ze via de gemeente gebruik kunnen maken van loonkostensubsidie.
Toekomst
Momenteel vallen Oekraïners onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Daarmee krijgen zij dezelfde rechten in de hele Europese Unie, zoals het recht op verblijf, medische bijstand en toegang tot de arbeidsmarkt en huisvesting. De Raad van de Europese Unie heeft onlangs besloten om de RTB met een jaar te verlengen tot en met 4 maart 2028.
En daarna? Yaroshenko: “Dat is de vraag. De oorlog duurt voort en veel Oekraïners in Den Haag willen graag werken en Nederlands leren. Wij kunnen ze helpen, maar als het project dan stopt, dan weet ik ook niet hoe het voor deze mensen verdergaat.”
Trachuk sluit zich daarbij aan: “Werkloos op een opvanglocatie zitten, terwijl je je zorgen maakt over de oorlog, helpt niet mee. Werk geeft deze mensen rust. Het is belangrijk dat we ze blijven helpen,” sluit ze af.
‘Dreams and Talents: Ukraine’, is te zien t/m 28 augustus, Atrium Den Haag. Daarna verhuist de expositie naar de gemeentelijke locaties op de Fruitweg en de Kerketuinenweg. Meer informatie: www.atriumcityhall.nl
