Roman over Haagse kraakbeweging verbindt het persoonlijke met het politieke
De Blauwe Aanslag, het Brullende Breekijzer, De Illusie. Een korte wandeling door de stad leidt langs het ene na het andere voormalige krakersplek. Petra Blok kent ze allemaal. “Hier heb ik zelf gewoond,” wijst ze naar de bovenste verdieping van een pand aan de Lutherse Burgwal. “Op de begane grond was het kraakcafé, erboven het comité jongerenhuisvesting, een net woord voor kraakspreekuur.”
Blok stond achter de bar en draaide spreekuur. “Daar kwamen mensen uit de hele stad, maar vooral studenten en migranten uit de Schilderswijk en Transvaal en vrouwen uit blijf-van-mijn-lijfhuizen, die geen woning konden vinden,” vertelt ze. “Dan braken wij de deur van een leegstaand pand voor ze open, zodat niet zij maar wij een strafblad kregen als we op heterdaad werden betrapt. Meestal gebeurde dat niet en liep het goed af. Als we iets van de woningbouw kraakten voor een moeder met kinderen, dan kreeg ze vervolgens vaak gewoon een huurcontract.”
Woningnood
Nu kun je in het voormalige kraakcafé terecht voor een snelle hap. Streetfood is opgekomen, het aantal krakers is drastisch afgenomen sinds de invoering van het kraakverbod in 2010. Jammer, vindt Blok. “We vervulden een maatschappelijke functie. Wij deden iets goeds voor mensen, al was het niet helemaal volgens de regels. Nu is het allemaal strafbaar en gecriminaliseerd. Maar de huisjesmelkers zijn niet gecriminaliseerd en er is nog steeds woningnood. Het is scheef. Als je het ene aanpakt, moet je ook het andere aanpakken.”
Ik wil het niet mooier maken dan het was
In ‘Kraakmeisje’, haar boek over de Haagse kraakscene, verbindt Blok het persoonlijke met het politieke. Ze was 17 jaar toen ze in 1985 in een kraakpand in Voorburg ging wonen, samen met jongeren die ze kende van protesten tegen kernwapens. “Ik deed mee aan alle linkse acties, ook die tegen de apartheid in Zuid-Afrika. We waren heel erg bezig met internationale solidariteit en hadden veel contact met Turkse, Koerdische en Marokkaanse groepen in Den Haag. We werden uitgenodigd voor Turkse feestjes, waar we op livemuziek dansten en raki dronken. Ik mis die saamhorigheid soms.”
Het klinkt idyllisch, maar Blok schreef ook over haar minder leuke ervaringen. “Ik wil het niet mooier maken dan het was,” vertelt ze. “Het was wel echt een witte jongensclub, vrouwen waren flink in de minderheid. Natuurlijk kwam ook bij ons seksueel geweld voor. Er was sowieso sprake van geweldsverheerlijking, waarin ik me wel eens heb laten meeslepen. Nu denk ik: was dat nou zo zinvol? Over de methode om iets te bereiken, de manier van actievoeren, moet je goed nadenken. Dat deden we niet altijd. We waren boos en impulsief.”
Om iets te veranderen, moet je de grens soms opzoeken
De schrijver denkt dat de activisten van nu kunnen leren van de krakers van toen. “Kijk naar wat wij goed én fout gedaan hebben.” De huidige klimaatbeweging is volgens haar beter georganiseerd. “Waar een paar punkers met te veel speed op onze demonstraties wel eens verpestten, heeft Extinction Rebellion een eigen ordedienst om dat te voorkomen.” Ze wijst erop dat klimaatactivisten, evenals antifascisten, de publieke opinie niet mee hebben. “Ze worden gecriminaliseerd, net als wij destijds. Maar om iets te veranderen, moet je de grens soms wel opzoeken. Het is altijd de vraag hoever je daarbij mag gaan.”
Extreemrechts
Volgens Blok is er veel veranderd sinds zij jong was – en niet altijd ten goede. “Er zijn stappen gemaakt op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie en tegen racisme. Maar op een gegeven moment heeft het neoliberalisme alles overgenomen en opgeslokt. Dat heeft voor onvrede gezorgd en de zondebokpolitiek aangewakkerd. We worden geïndoctrineerd, door big tech en trollen uit Rusland en Amerika. Extreemrechts is weer opgekomen. Om daaraan op de linkerflank tegenwicht te kunnen bieden, moeten we onze eigen geschiedenis kennen. En dus ook die van de kraakbeweging.”
Zes jaar maakte ze deel uit van de Haagse kraakscene, tien jaar lang werkte ze aan haar boek daarover. In de tijd ertussen werd ze zangeres, kreeg ze kinderen en kocht ze een huis. “Ik was geradicaliseerd en ben gederadicaliseerd, maar ik ben nu weer politiek actief. In 2015, toen de Syriërs hiernaartoe kwamen en al die vluchtelingen stierven op de Middellandse Zee, heb ik daar samen met Nicko Christiansen (frontman, zanger en saxofonist van de Haagse bluesrockband Livin’ Blues, red.) een lied over gemaakt. Het vuur in mij is weer opgelaaid, alleen uit ik het nu op een andere manier.”
Petra Blok, ‘Kraakmeisje, een politieke coming of age’. Uitgever: Aspekt. Prijs: € 29,95.
